Στις 15 Δεκεμβρίου του 2025 στο αμφιθέατρο «Ιωάννης Δεσποτόπουλος» του Ωδείου Αθηνών και στα πλαίσια του κύκλου «Συμφωνικές βραδιές» η Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών υπό τη διεύθυνση του καλλιτεχνικού διευθυντή της Βύρωνα Φιδετζή (συνιδρυτή της από κοινού με τον πρόεδρό της ακαδημαϊκό Νικόλαο Μαλιάρα) έδωσε μία συναυλία για την περίοδο των εορτών με ένα πολύ ενδιαφέρον και σπάνιο ως επί το πλείστον πρόγραμμα, προετοιμαζόμενη για την είσοδό της στο επετειακό για την ίδια έτος 2026. Η ειδικευμένη στην έντεχνη ελληνική μουσική ορχήστρα χάριν της χειμερινής και εορταστικής περιόδου έστρεψε αυτή τη φορά το βλέμμα της από τον Νότο στον Βορρά: η συναυλία έφερε τον τίτλο «Βορεινές Αναμνήσεις».

Πιστή στον προσανατολισμό της, η ορχήστρα άνοιξε τη συναυλία με το Adagio, σε Ντο-μείζονα, του έλληνα συνθέτη της διασποράς Βασίλη Παύλοβιτς Καλαφάτη (1869-1942), σε πρώτη πανελλήνια εκτέλεση. Ο Καλαφάτης υπήρξε μαθητής του Nikolai Rimsky-Korsakov και διετέλεσε καθηγητής επί σειρά ετών στο επιφανές Ωδείο της Αγίας Πετρούπολης στη Ρωσία. Η Φιλαρμόνια υπό τη διεύθυνση του Φιδετζή έδωσε ένα πραγματικά όμορφο συμφωνικό άκουσμα, στο οποίο οι δυναμικές και οι μουσικές φράσεις αποδόθηκαν λυρικά και ανάγλυφα με ιδιαίτερη επιτυχία και εκφραστικότητα.

Το επόμενο έργο που εκτελέστηκε ήταν το δημοφιλές και εύληπτο Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 2, σε Φα-μείζονα, opus 102, του σημαντικού ρώσου συνθέτη Dmitry Shostakovich (1906-1975), ο οποίος υπενθυμίζεται ότι είχε την τιμητική του το 2025, καθώς συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από τον θάνατό του. Ο Shostakovich, αν και δεν έτρεφε ιδιαίτερη αγάπη για το συγκεκριμένο έργο, το είχε συνθέσει για τον υιό του Maxim. Τον εύθυμο, παιγνιώδη και ανάλογα με την ερμηνεία οριακά “χιουμουριστικό” χαρακτήρα του έργου (ειδικά στα ακριανά μέρη του) εμπιστεύτηκε η ορχήστρα στον ανερχόμενο δεκατετράχρονο σολίστ πιάνου Θοδωρή Φιλιππόπουλο, ο οποίος, παρά το νεαρό της ηλικίας του, ερμήνευσε με αποφασιστικότητα, παρουσιάζοντας αντοχή και τεχνική επάρκεια. Στο γνωστό μελωδικό δεύτερο μέρος η ερμηνεία του Φιλιππόπουλου μαζί με την ορχήστρα δεν στερήθηκε του απαραίτητου συναισθήματος και έκφρασης. Ο νεαρός σολίστ φαίνεται να έχει περιθώρια περαιτέρω καλλιτεχνικής εξέλιξης, καθώς και δυνατότητες αξιόλογης μουσικής σταδιοδρομίας. Ο ενθουσιασμός του κοινού οδήγησε τον Φιλιππόπουλο στην ερμηνεία του Humoresque, του πρόσφατα αποθανόντα σοβιετικού συνθέτη Rodion Shchedrin (1932-2025), ως encore. Η παιγνιώδης και “γκροτέσκα” φύση του σύντομου κομματιού έδεσε με το έργο του Shostakovich που μόλις είχε ερμηνευθεί και ακούστηκε κατά κάποιον τρόπο ως προέκτασή του.

Στη συνέχεια, η ορχήστρα κατευθύνθηκε προς τον γερμανικό χώρο με την Εισαγωγή στο τραγικό δράμα Ruy Blas, opus 95, του Felix Mendelssohn (1809-1847), προσφέροντας μια στιβαρή ερμηνεία που στράφηκε περισσότερο προς τις τραγικές και σκοτεινές πτυχές της μουσικής. H περιπλάνηση στον Βορρά ολοκληρώθηκε με μια επίσκεψη στη Σουηδία, μέσω της Συμφωνίας αρ. 3, σε Ντο-μείζονα, του πιο σπάνια εμφανιζόμενου στα προγράμματα συναυλιών συνθέτη Franz Berwald (1796-1868). Η Φιλαρμόνια υπό τον Φιδετζή φάνηκε να κάνει συνειδητή προσπάθεια για αποφυγή της κατάπνιξης των ξύλινων πνευστών, των υφών και των ηχοχρωμάτων των διαφορετικών οργάνων, τα οποία έχουν μέγιστη σημασία για το συγκεκριμένο ιδίωμα. Μάλλον και για αυτό προβλήθηκε ειδικά κατά το τελευταίο μέρος μια πιο απλωμένη στο σύνολό της σύλληψη, η οποία ανταποκρινόταν πιθανόν και στις επιταγές της ακουστικής του συγκεκριμένου χώρου, αλλά έδωσε με την ευκαιρία τη δυνατότητα σχηματισμού πιο τραγουδιστών φράσεων. Το έργο ακούστηκε ιδιαίτερα ενδιαφέρον, αλλά και πρωτοποριακό, ειδικά εάν αναλογιστεί ο ακροατής ότι φέρει στοιχεία της γραφής και αρκετών από τους υπόλοιπους γνωστούς, αλλά μεταγενέστερους του Berwald, σκανδιναβούς συνθέτες. Κρίμα που δεν εκτελείται πιο συχνά!

Είναι πράγματι μεγάλη η ικανοποίηση για το ακροατήριο όταν μία ορχήστρα αδιαφορεί για την πεπατημένη, προβάλλοντας άγνωστες και πιο “δυσπρόσιτες” πλευρές της έντεχνης δυτικής μουσικής. Το μείγμα αγαπημένων, μέτρια δημοφιλών, αλλά και άγνωστων συνθέσεων μελωδικής και αρμονικής ομορφιάς στο πρόγραμμα της συναυλίας της Φιλαρμόνιας συνέβαλε όντως προς μία ευχάριστη εορταστική κατακλείδα, και ας μην περιεχόταν ούτε ένα έργο του Johann Strauss ΙΙ σε αυτήν…! Η ορχήστρα βαδίζει αποφασιστικά στο ταξίδι της, συμπληρώνοντας εφέτος τα 10 έτη από την ίδρυσή της. Η συνέχεια της πορείας της αναμένεται με ενδιαφέρον.