Στο πλαίσιο της διαρκούς προσπάθειας διεύρυνσης της γεωγραφικής δραστηριότητάς της, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών διοργάνωσε κατά τη φετινή καλλιτεχνική περίοδο μία μικρή περιοδεία, υπό την μπαγκέτα της Κάτιας Μολφέση, σε Πειραιά, Λαμία και Λάρισα, με πρόγραμμα αρκετά ταιριαστό για την εν λόγω περίπτωση. Η εναρκτήρια συναυλία της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας δόθηκε στις 4/5 στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

Το έργο που ανέλαβε να εισάγει το ακροατήριο, αλλά και την ίδια την ορχήστρα, στο κλίμα της συναυλίας ήταν η εξαιρετικής ομορφιάς Σερενάτα για έγχορδα, σε Ντο-μείζονα, opus 48, του Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893). Η ερμηνεία της ορχήστρας υπό τη Μολφέση φώτισε ουσιαστικά την εκφραστική και λυρική διάσταση του έργου. Ο χειρισμός της δυναμικής ήταν καίριος, ώστε να σχηματιστούν αυτές ακριβώς οι τραγουδιστές φράσεις. Παρότι – δεδομένης και της σύνδεσης του πρώτου μέρους με κλασικά πρότυπα – το έργο προσφερόταν και για μια πιο ζωηρή και ελαφριά ανάγνωση με λιγότερη έμφαση και πιο ανάλαφρη ή κοφτή άρθρωση, η ερμηνευτική στάση της ορχήστρας κινήθηκε προς την πιο συχνά απαντώμενη ερμηνεία, λυρική και πιο “γειωμένη”, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην εποχή σύνθεσης του έργου και στη διακριτή παρουσία της εντός του προγράμματος. Αναμενόμενες αμελητέες αστοχίες στον συντονισμό και τη συγκέντρωση των μουσικών της ορχήστρας κατά το πρώτο μέρος του έργου εξομαλύνθηκαν στη συνέχεια.

Ακολούθως ερμηνεύθηκε η σύνθεση Φωτοφόρα νήματα, κοντσέρτο για δύο κόρνα και ορχήστρα, έργο 162, του Κερκυραίου Σπύρου Μάζη (γεν. 1957), σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση· καινοτόμος προσθήκη στο σχετικό ελληνικό ρεπερτόριο. Αφορμή για τη δημιουργία του συγκεκριμένου έργου υπήρξε το φαινόμενο της κβαντικής διεμπλοκής, κατά το οποίο δύο σωματίδια παραμένουν συνδεδεμένα, επηρεάζοντας το ένα το άλλο ανεξάρτητα από την απόσταση που τα χωρίζει. Έτσι, ο συνθέτης φαντάστηκε ένα ρέον δίκτυο δεσμών που ενώνει τους πάντες και τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης και της ορχήστρας με τους δύο σολίστες. Το έργο παραπέμπει στην κλασική μορφή κοντσέρτου χωρίς να την ακολουθεί απόλυτα και απαρτίζεται από τρία μέρη: γρήγορο – αργό – γρήγορο. Αξίζει να σημειωθεί ότι έγινε χρήση ειδικών δακτυλισμών για τα χάλκινα όργανα που έχει επινοήσει ο ίδιος ο Μάζης προκειμένου να ενσωματωθούν μικροτονικά διαστήματα. Παρότι η σύλληψη της συγκεκριμένης σύνθεσης ξεκίνησε από την κβαντική μηχανική, το άκουσμά της δεν σχετίζεται με το “κλινικό” αποτέλεσμα που μπορεί να περιμένει κάποιος, προϊδεασμένος από βασισμένα στις θετικές επιστήμες έργα της μουσικής πρωτοπορίας περασμένων δεκαετιών· αντιθέτως, το μελωδικό και αρμονικό συντακτικό του περίπου εικοσάλεπτου κοντσέρτου ακουγόταν αρκετά προσιτό ακόμη και σε ένα ευρύτερο κοινό, μεταξύ άλλων και λόγω των έντονων τονικών έλξεων. Το συγκεκριμένο έργο πρέπει να σχετίζεται και με την πλούσια παράδοση της ιδιαίτερης πατρίδας του δημιουργού, της Κέρκυρας, στην οποία μεγάλωσε: ο ήχος δύο χάλκινων πνευστών (και η θύμηση της φιλαρμονικής μπάντας) πιθανόν πυροδότησε άμεσα τη γραφίδα του, καθώς και το ιδίωμα της σύνθεσης. Επιπλέον, αναμενόμενα για ένα έργο που ασχολείται με σωματίδια στον φυσικό κόσμο, η έννοια του “μικρόκοσμου” εισέβαλε και σε μουσικό επίπεδο, με τον “κυτταρικό” χαρακτήρα των μουσικών μοτίβων να έρχεται στο προσκήνιο. Το πλαίσιο έγινε περαιτέρω “πικάντικο” ηχοχρωματικά μέσω των διακριτικών μικροτονικών διαφοροποιήσεων. Συνοψίζοντας, το αποτέλεσμα ήταν ενδιαφέρον και αισθητικά έγκυρο, και δημιουργούσε επιπλέον μια εντύπωση μετέωρης ανάτασης, με κάποια σημεία να αγγίζουν οριακά την εικονοποίηση (π.χ. κάποιες στιγμές ακούστηκαν σαν “φτερουγίσματα”).

Βέβαια, η ευτυχής έκβαση δεν μπορούσε παρά να σχετίζεται και με τους δύο κορυφαίους κορνίστες της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών Κώστα Σίσκο και Χρήστο Σαλβάνο, οι οποίοι, μέσα από την επιτυχημένη μεταξύ τους συνεργασία, κατάφεραν να αποδώσουν εύστοχα και με ευχέρεια τα σολιστικά μέρη, αναδεικνύοντας τις αρετές και την κινητικότητα του έργου. Άλλωστε η συγκεκριμένη σύνθεση είναι αφιερωμένη στους ίδιους. Η δίκαιη επιμονή και επιδοκιμασία του κοινού ώθησε τους δύο σολίστες να κλείσουν το πρώτο μέρος της συναυλίας με ένα encore. Η ορχήστρα υπό τη Μολφέση, συνδιαλεγόμενη επιτυχώς με τους σολίστες, ευθύνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό για το καλό αποτέλεσμα, καθώς έδωσε σημασία στον τρόπο με τον οποίον έδενε ο ήχος, αλλά και στην ατμόσφαιρα, τα ηχοχρώματα, και τον μετέωρο χαρακτήρα της μουσικής.

Η συναυλία έκλεισε με τη Συμφωνία αρ. 41, σε Ντο-Μείζονα, KV 551 («του Διός»), του Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). Πρόκειται για την τελευταία και άκρως σημαντική Συμφωνία του συνθέτη. Εδώ η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό την Κάτια Μολφέση ξεχώρισε, προσφέροντας στο κοινό μια φρέσκια, δυναμική, λυρική όπου χρειαζόταν, γοητευτική ερμηνεία με καλές αναλογίες. Γενικά, ήταν υπαρκτή αυτή η ισορροπία που απαιτείται ώστε να αναδειχθεί ορθά ο Mozart ούτε ως μηχανή, αλλά και ούτε ως πηγή ανεξέλεγκτων συναισθημάτων. Σε αυτό συνέβαλαν και τα εύστοχα tempi που επιλέχθηκαν για τα μέρη του έργου, οι σαφείς και ελεγχόμενες φράσεις και συνολικά η αντιμετώπιση που ισορροπούσε υγιώς ανάμεσα στο πλατύ και στο κοφτό. Το τέταρτο μέρος διακατεχόταν από μια πανηγυρική ενέργεια, με τα περίφημα αντιστικτικά σημεία να αποδίδονται με ιδιαίτερη ευκρίνεια. Όμως και γενικότερα, πρόβλημα στην ανάδειξη των ξεχωριστών γραμμών ή αρμονιών δεν παρατηρήθηκε· ακουγόταν κάθε φορά ό,τι έπρεπε, με μικρές λεπτομέρειες να αναδύονται. Το χρώμα του συνολικού όγκου της ορχήστρας ήταν καλό. Ξεχωριστή επαίνεση όμως αξίζει η Μολφέση, η οποία κατάφερε να κατανοήσει τα χαρακτηριστικά του έργου, αλλά και να τα επικοινωνήσει με τεχνική σαφήνεια. Επίσης, φάνηκε ότι με την ενέργειά της κινητοποίησε τους μουσικούς, αναχαιτίζοντας τη νωθρότητα. Καταλήγοντας, το κυριότερο προτέρημα της ερμηνείας ήταν ότι διατήρησε καθ’ όλη τη διάρκειά της το ενδιαφέρον και τη ροή στη μουσική του Mozart. Παροδικές μόνο δυσχέρειες στην ακρόαση των ξύλινων πνευστών σε συγκεκριμένο σημείο του τέταρτου μέρους είναι αμελητέες.

Όντας πρόγραμμα περιοδείας, τα έργα της συναυλίας είτε αποτελούσαν εμβληματικές περιπτώσεις για το ρεπερτόριο και απαραίτητα ακούσματα για τη μουσική παιδεία του ελληνικού κοινού, είτε παρουσίαζαν και διέδιδαν δείγματα της σύγχρονης ελληνικής μουσικής δημιουργίας. Οι συνθέσεις κάλυψαν διαφορετικές εποχές και ταυτόχρονα ήταν ευχάριστες και εύηχες. Ως ενοποιητικός παράγοντας λειτούργησε κατά κάποιον τρόπο ο Mozart και ο Κλασικισμός: το έργο του Tchaikovsky, συνθέτη με ίνδαλμα τον Mozart, θεωρείται ότι παραπέμπει στα κλασικά πρότυπα, και το έργο του Μάζη κάνει αναφορά στο κλασικό κοντσέρτο. Πέρα από το πρόγραμμα, οι ερμηνείες ήταν επίσης καλές, θέτοντας τα θεμέλια για μία επιτυχημένη ανοιξιάτικη περιοδεία.