Με αφορμή την εβδομάδα μόδας στο Μιλάνο και τα 50 χρόνια δημιουργικότητας υψηλής ραπτικής του Giorgio Armani (1934-2025), η πινακοθήκη Brera παρουσιάζει την έκθεση ¨Giorgio Armani, Milano, per amore¨. Στις αίθουσες της Brera, φιλοξενούνται πάνω από 120 δημιουργίες του Armani από το 1980 έως και το 2025, χρονιά που ο σχεδιαστής απεβίωσε. Η σχέση του Giorgio Armani με την πινακοθήκη, ήταν πάντα πολύ στενή, καθώς ο σχεδιαστής ήταν λάτρης των τεχνών και θερμός υποστηρικτής  της Ακαδημίας Κάλων Τεχνών της Brera, η οποία το 1993 τον είχε τιμήσει για τη μακροχρόνια στήριξη και έμπρακτη συμβολή του.

Οι δημιουργίες του οίκου Armani που επιλέχθηκαν να εκτεθούν στις σάλες της πινακοθήκης, συνομιλούν και συνδέονται με τα ζωγραφικά και τα γλυπτικά έργα τέχνης, με τα οποία συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο. Οι επισκέπτες της έκθεσης, έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με απροσδόκητες οπτικές και υλικές αντιπαραθέσεις και συνθέσεις, ανάμεσα στις υφές, τα χρώματα, τα σχέδια και τις εναλλαγές του φωτός και της σκιάς.

Η επιλογή και η τοποθέτηση των ενδυμάτων, κάθε άλλο παρά τυχαία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Η επιμέλεια της έκθεσης έγινε με εξαιρετική προσοχή, καθώς δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στις λεπτομέρειες, ώστε να υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στα εκθέματα είτε σε οπτικό, είτε σε εννοιολογικό ή σημασιολογικό επίπεδο. Η πρώτη επαφή του κοινού με την έκθεση ξεκινά στο πρώτο παρεκκλήσι του μεγάρου της Brera, όπου μπροστά από τις τοιχογραφίες θρησκευτικού περιεχομένου, έχει τοποθετηθεί ένα βελούδινο φόρεμα σε midnight blue χρώμα που την πλάτη του κοσμούν σταυροί της Μάλτας, δημιουργώντας ένα δραματικό αποτέλεσμα με κατανυκτική αίσθηση.

Προχωρώντας στην επόμενη σάλα που βρίσκεται Ο θρήνος για το νεκρό Χριστό του Andrea Mantegna, επιλέχθηκε να μην τοποθετηθεί μπροστά από τον πίνακα τίποτα, αλλά να εκτεθεί αμέσως μετά και σε συνομιλία με το ζωγραφικό έργο του Giovanni Bellini Η παναγία με το Βρέφος, ένα μπλε σύνολο, το οποίο είχε φορέσει η Juliette Binoche στο φεστιβάλ των Καννών το 2016 και συνδέεται χρωματικά με το μπλε χιτώνιο της Παναγίας.

Συνεχίζοντας την περιήγηση στην έκθεση αξίζει να σταθούμε και στη σάλα που βρίσκεται ο πίνακας των Gentile Bellini και Giovanni Bellini Το κήρυγμα του Αγίου Μάρκου στην Αλεξάνδρεια. Εδώ μπροστά από το έργο επέλεξαν να τοποθετήσουν ανδρικές φιγούρες ενδεδυμένες με ρούχα σε ανοιχτούς τόνους, τα οποία χρωματικά προσομοιάζουν στα ιερατικά ιμάτια με τα οποία ενδύονται οι απεικονιζόμενες φιγούρες. Οι ανδρικές κούκλες έχουν τοποθετηθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργείται η αίσθηση πως «παρακολουθούν» και «συμμετέχουν» σε αυτό που αφηγείται ο πίνακας.

Όλες οι ενότητες της έκθεσης είναι ενδιαφέρουσες, όμως είναι αδύνατο να παρουσιαστούν λόγω έκτασης, γι’ αυτό και έγινε επιλογή κάποιων από αυτές. Όπως έγινε αντιληπτό, η έκθεση πέρα από το οπτικό, παρουσιάζει ενδιαφέρον και σε ένα δεύτερο επίπεδο, πιο βαθύ και ουσιώδες. Καθώς ο θεατής εισέρχεται στην κάθε σάλα νιώθει μια περίεργη αίσθηση, ότι ενώ είναι μόνος, υπάρχει και μια «δεύτερη παρουσία» στον χώρο. Αυτή η αίσθηση του «άλλου» δημιουργείται από την ύπαρξη των άψυχων παρουσιών που αποτελούν οι κούκλες που φορούν τις δημιουργίες του Armani. Παίρνοντας τες από τον φυσικό τους χώρο, που δεν είναι άλλος από μια βιτρίνα και τοποθετώντας τες μέσα σε ένα άλλο περιβάλλον, αυτομάτως αποκτούν άλλη υπόσταση. Από αντικείμενα προς θέαση, γίνονται ταυτόχρονα και «θεατές». «Θεατές» των έργων τέχνης, αλλά και δικοί μας, δημιουργώντας έτσι μια ιδιαίτερη σχέση, ένα τρίγωνο ανάμεσα στους τρεις (έμψυχοι θεατές – έργα τέχνης – «άψυχοι θεατές»), ένα «παιχνίδι» θα μπορούσαμε να πούμε. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα  αυτού του «παιχνιδιού», αποτελεί το έκθεμα σε ένα δεύτερο παρεκκλήσι του μεγάρου της Brera, στο οποίο έχει τοποθετηθεί μια κατακόκκινη δημιουργία, πάλι μπροστά από τοιχογραφίες θρησκευτικού ενδιαφέροντος. Το παιχνίδι όμως εδώ δεν αφορά μόνο στο έκθεμα, αλλά και σε μια τοιχογραφία στην είσοδο του παρεκκλησιού, στην οποία μια ανδρική φιγούρα με μια δεικτική χειρονομία μας υποδεικνύει προς τα που να κοιτάξουμε. Η κατεύθυνση που μας δίνει, οδηγεί το βλέμμα μας στο κόκκινο φόρεμα με το κόκκινο καπέλο, που παραπέμπει σε παπική ενδυμασία, λόγω χρώματος και φόρμας.

Τα νοήματα, οι συμβολισμοί και οι αλληγορικές παραπομπές, είναι εμφανείς σε όλη τη διάρκεια της έκθεσης και ο «διάλογος» ανάμεσα στα δυο εκτιθέμενα είδη, είναι πολύ παραγωγικός. Αυτό μας αποδεικνύει ότι αντικείμενα από διάφορους χώρους και τομείς, αν «διαβαστούν» και αντιμετωπιστούν με σοβαρότητα,  μπορούν να αποτελέσουν τέχνη, με αποτέλεσμα υψηλής αισθητικής. Εξάλλου, μην ξεχνάμε ότι ζούμε σε μια εποχή, όπου τα όρια για το τι αποτελεί τέχνη, είναι πάρα πολύ ρευστά. Αυτό το γεγονός έχει την τάση να δημιουργεί διάφορες απόψεις σχετικά με την τέχνη, με πιο έντονο το δίπολο ανάμεσα σε αυτούς που θεωρούν τα πάντα τέχνη, χωρίς κανένα φίλτρο και κριτήριο και σε αυτούς που με μια ελιτιστική συμπεριφορά απαξιώνουν οτιδήποτε δεν αποτελεί «υψηλή τέχνη». Ίσως ο πιο συνετός δρόμος είναι κάπου στη μέση, προκειμένου να μην εκμηδενίζονται, αλλά και να μην αποκτούν μαξιμαλιστικές ιδιότητες αντικείμενα προορισμένα να ενταχθούν στο χώρο των τεχνών.

Τα αντικείμενα που επιλέχθηκαν για τη συγκεκριμένη έκθεση, προέρχονται από τον χώρο της μόδας. Έναν χώρο, ο οποίος αποτελεί από τους μεγαλύτερους και πιο κερδοφόρους κλάδους της οικονομίας. Για πολλούς, η μόδα είναι κάτι που θεωρούν ότι δεν τους αφορά, ίσως, γιατί πάντα συνδέουν τη μόδα με τα πολυτελή και υψηλού κόστους ενδύματα, κατατάσσοντας την σε μια κατηγορία περιττών και αχρείαστων αντικειμένων, που σκοπός τους είναι η επίδειξη πλούτου. Αυτή είναι μια άποψη η οποία έχει μια βάση, όμως μόδα δεν είναι μόνο αυτό. Η μόδα είναι κάτι που μας αφορά όλους συνειδητά ή ασυνείδητα. Πιο συγκεκριμένα, θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι τα ρούχα μας δεν είναι απλά αντικείμενα που τα φοράμε. Όλοι μας επιλέγουμε ενδύματα που μας αντιπροσωπεύουν και ταιριάζουν στην προσωπικότητα μας, καθώς μέσα από αυτά αυτοπροσδιοριζόμαστε (ανεξάρτητα από το κόστος τους). Περίτρανη απόδειξη αποτελεί το γεγονός, πως όταν θέλουμε να εξαφανίσουμε τη διαφορετικότητα αφαιρούμε από τα άτομα το δικαίωμα να επιλέγουν τι θα φορέσουν, ώστε να υπάρχει ομοιογένεια, όπως συμβαίνει στις φυλακές και σε διάφορες περιπτώσεις ιδρυματοποίησης. Τα ρούχα, λοιπόν, είναι στοιχεία της ταυτότητας και της εξατομίκευσής μας και δεν πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε με απαξίωση.