Το Δεκέμβριο του 2024, το Palazzo Citterio, άνοιξε τις πόρτες του για το κοινό, πραγματοποιώντας το όνειρο για τη δημιουργία της Grande Brera, για το οποίο χρειάστηκαν πάνω από πενήντα χρονιά ώστε να υλοποιηθεί.
Το Palazzo Citterio, το οποίο χρονολογείται το 1700, πέρασε στην ιδιοκτησία του κράτους το 1972, χάρη στο όραμα του τότε διευθυντή της Pinacoteca di Brera, Franco Russoli, για τη δημιουργία της ενός χώρου, ο οποίος θα στέγαζε την τέχνη του 20ου αιώνα. Έπειτα από χρόνια αναστηλώσεων, οι αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις του Mario Cucinella, μετέτρεψαν το Palazzo σε έναν δυναμικό χώρο τέχνης και πολιτισμού, όπου ο συγκερασμός ιστοριας και συγχρόνου design, δημιούργησαν ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα.
Ο Open space χώρος της εισόδου, περιλαμβάνει ένα πολυλειτουργικό τραπέζι – γλυπτό, το οποίο ενσωματώνει τα εκδοτήρια των εισιτήριων, το κέντρο πληροφοριών και το βιβλιοπωλείο του μουσείου. Η κυματοειδής μορφή του τραπεζιού, δίνει στο χώρο την αίσθηση της κίνησης και σε συνδυασμό με την καθαρότητα των χρωμάτων και τη λιτότητα των γραμμών της αίθουσας, αποπνέουν έναν μινιμαλιστικό αέρα.
Περνώντας στο εσωτερικό οι κονστρουκτιβιστικές επιρροές του κλιμακοστάσιου, μας οδηγούν στο υπόγειο, το οποίο έχει σχεδιαστεί σύμφωνα με τις αρχές του μπρουταλισμού απ’ τον James Stirling, με σκοπό να φιλοξενήσει περιοδικές εκθέσεις και εκδηλώσεις πολιτισμικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Ανεβαίνοντας στους επάνω ορόφους , το εμφανές σκυρόδεμα, το μέταλλο και το γυαλί, δίνουν τη θέση τους στις σάλες του Palazzo και στην καθαρότητα και την απλότητα που τις συνοδεύουν. Βγαίνοντας στο αίθριο του κτιρίου, συναντάμε τον Μικρό Ναό, δωρεά του Salon del Mobile.Milano. Σε αυτόν τον χώρο, που αποτελεί σημείο σύνδεσης ανάμεσα στα κτίρια, δεσπόζει μια ξύλινη κατασκευή, η οποία λειτουργεί σαν γέφυρα με το εσωτερικό της Brera, καθώς προσιδιάζει στο απεικονιζόμενο Tempietto, του ζωγραφικού έργου του Raphael, Οι Γάμοι Της Παρθένου. Το συγκεκριμένο έργο στεγάζεται στην Pinacoteca di Brera και είναι από τα τελευταία έργα που συναντούν οι επισκέπτες πριν βγουν στην αυλή, οπότε υπάρχει μια νοητή σύνδεση στους δυο χώρους. Στο εσωτερικό του Μικρού Ναού, υπάρχουν παγκάκια και είναι κατασκευασμένος με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί να μεταφερθεί εύκολα στον βοτανικό κήπο, λειτουργώντας σαν άλλο Gazebo, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την πολυλειτουργικότητα των κατασκευών που έχουν εγκατασταθεί στο Palazzo.
Το Palazzo Citterio, αποτελεί ουσιαστικά την επέκταση της Pinacoteca di Brera, ώστε να στεγαστούν, να εκτεθούν και να αναδειχθούν έργα, τα οποία για πολλά χρόνια φιλοξενούνταν σε προσωρινές προθήκες μέσα στην Brera και άλλα που ήταν φυλασσόμενα σε αποθήκες. Η μόνιμη συλλογή του Palazzo φιλοξενεί πάνω από 200 έργα, τα οποία καλύπτουν ένα μεγάλο χρονολογικό εύρος από την αρχαιότητα έως και τη μοντέρνα τέχνη. Στον κύριο όροφο οι Jesi και Vitali, είναι οι επικρατούσες συλλογές, οι οποίες αποτελούν και τον καλλιτεχνικό πυρήνα του Palazzo Citterio.
Η συλλογή Vitali, αποπνέει το εγκυκλοπαιδικό ενδιαφέρον που διακατείχε τον Lamberto Vitali και περιλαμβάνει σημαντικά καλλιτεχνικά έργα από την αρχαιότητα έως και τον 20ο αιώνα. Αρχαιολογικά αντικείμενα, ειδώλια, Φαγιούμ, σπάνια χειρόγραφα, κοσμήματα και ψηφιδωτά είναι μερικά από τα περιλαμβανόμενα αντικείμενα της συλλογής, τα οποία έχουν τοποθετηθεί σε ειδικά σχεδιασμένες γυάλινες βιτρίνες επιτραπέζιες ή επιτοίχιες. Η ιδιαιτερότητα της κατασκευής αυτών των προθηκών τις καθιστά σχεδόν αόρατες, με αποτέλεσμα τα εκτιθέμενα αντικείμενα να συνυπάρχουν και να ενσωματώνονται στα προϋπάρχοντα στοιχεία του διακόσμου. Τα περίπλοκα γείσα, τα φρέσκα των οροφών και η ορθομαρμάρωση στις κολόνες, δημιουργούν έναν αρμονικό διάλογο με τα έργα τέχνης, έχοντας αφομοιωθεί το ένα μέσα στο άλλο.
Η δεύτερη, αλλά όχι δευτερεύουσα συλλογή, είναι η συλλογή Jesi. Η συλλογή των συλλεκτών Emilio και Maria Jesi, οι οποίοι έζησαν στο Palazzo Citterio, δωρήθηκε από τους ίδιους στην πινακοθήκη και περιλαμβάνει έργα σπουδαίων Ιταλών αλλά και μη Ιταλών καλλιτεχνών. Ανάμεσα σε άλλους οι καλλιτέχνες των οποίων τα έργα απαρτίζουν τη συλλογή είναι οι Boccioni, Morandi, Modigliani, Picasso kai Carra. Εδώ οι επισκέπτες θα περιηγηθούν κυρίως σε έργα του 20ου αιώνα και θα έρθουν σε επαφή με τον κυβισμό του Pablo Picasso, τις άλλοτε ήπιες τονικά και άλλοτε αινιγματικές νεκρές φύσεις του Giorgio Morandi, τα μεταφυσικά και φουτουριστικά έργα του Carlo Carra, αλλά και το ιδιαίτερο, μοναδικό και προσωπικό ύφος των έργων του Amedeo Modigliani.
Αρκετά έντονη είναι η παρουσία φουτουριστών καλλιτεχνών, γεγονός το οποίο δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς το Μιλάνο είναι η πόλη που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε το φουτουριστικό καλλιτεχνικό κίνημα. Έργα των πιο σημαντικών εκπροσώπων αυτού του ρεύματος, όπως είναι ο Gino Severini εκτίθενται στο Palazzo Citterio. Όμως πέρα από τα ζωγραφικά έργα και τα αντικείμενα αρχαιολογικού και μεσαιωνικού ενδιαφέροντος, το κοινό θα παρακολουθήσει και μια έκθεση η οποία αποτελεί ιστορική αναδρομή όλου του εγχειρήματος της δημιουργίας της Grande Brera, αλλά θα έχει την ευκαιρία να έρθει σε επαφή και με γλυπτικά έργα που είναι ακριβή αντίγραφα κάποιων πολύ σημαντικών γλυπτών, όπως ο Antonio Canova.
Με ιστορικές συλλογές, εκθεσιακούς χώρους για μοντέρνα και σύγχρονη τέχνη, καθώς και με έναν μεγάλο αστικό κήπο, η Grande Brera, επιδιώκει να αποτελέσει το σύμβολο ενός πρωτοποριακού έργου, που να αποπνέει το πνεύμα της εποχής μας και να καλύπτει τις ανάγκες του σύγχρονου ατόμου. Έχοντας δημιουργήσει χώρους ανάγνωσης και δράσης του κοινού στο εσωτερικό του, το Palazzo Citterio, έχει μετατραπεί σε έναν εξωστρεφή, συμπεριληπτικό και προσβάσιμο οργανισμό, τον οποίο οι επισκέπτες δεν βιώνουν μόνο σαν μουσειακό χώρο, αλλά και σαν χώρο συνάντησης και στοχασμού.
Η Grande Brera, αποτελούμενη από την Pinacoteca di Brera, το Palazzo Citterio, την Biblioteca Nazionale Braidense, την Academi of Fine Arts και άλλους φορείς του πολιτισμού, στοχεύει στο να αναβιώσει την καλλιτεχνική και ιστορική ταυτότητα της περιοχής, η οποία τη δεκαετία του 1960 αποτελούσε κέντρο της πρωτοπορίας. Ταυτόχρονα επιδιώκει να εδραιώσει και να καθιερώσει τη θέση της ως ευρωπαϊκό κέντρο παγκόσμιας εμβέλειας, με καινοτόμα και πρωτοποριακά projects.
Palazzo Citterio, Via Brera 14, 20121 Milan, Italy
Pinacoteca di Brera, Via Brera 28, 20121 Milan, Italy
Biblioteca Nazionale Braidense, Via Brera 28, 20121 Milan, Italy
