Λίγο πριν από τη δύση του 2025, στις 29 Δεκεμβρίου, βρεθήκαμε στην αγκαλιά του Wigmore Hall, της έξοχης αυτής από ακουστικής και αισθητικής άποψης αίθουσας του Λονδίνου, προκειμένου να ακούσουμε συναυλία μουσικής δωματίου που πρότεινε το Aquinas Piano Trio (Ruth Rogers, βιολί, Katherine Jenkins, βιολοντσέλο, Martin Cousin, πιάνο). Το σύνολο ιδρύθηκε το 2009 και ανήκει στα πλέον δραστήρια της Βρετανίας.

Το πρόγραμμα, κάλυψαν τρία διάσημα έργα, τα οποία μας έδωσαν την ευκαιρία να εκτιμήσουμε σε βάθος τις μουσικές ικανότητες του ensemble.

Ειδικότερα, η βραδιά άνοιξε με το Τρίο με πιάνο, Op. 70, αρ. 1, Το Φάντασμα (γερμ. Geistertrio), του Ludwig van Beethoven· οι μουσικοί του συνόλου επέδειξαν ιδιαίτερη προσοχή απέναντι στον λυρισμό και την μελωδικότητα του πρώτου μέρους, Allegro vivace e con brio, όπου ο συνθέτης αφήνει ελεύθερη όλη του την ευαισθησία αλλά και τον, σχεδόν ασυγκράτητο, ενθουσιασμό. Στο δεύτερο μέρος, Largo assai ed espressivo, οι τρεις μουσικοί έκτισαν πολύ καλά το μυστηριακό κλίμα αλλά και τα τραγικά ξεσπάσματα που εμπεριέχονται. Κατά το τρίτο μέρος, Presto, το Aquinas Piano Trio, μπόλιασε κάθε φράση με ρυθμική ενέργεια και brio, ενώ παράλληλα έφερε στο προσκήνιο την χαρακτηριστικά μπετοβενική και τόσο ελπιδοφόρα αισιοδοξία της μουσικής.

Στη συνέχεια ακούσαμε το Τρίο πάνω σε ιρλανδικές παραδοσιακές μελωδίες (γαλλ. Trio sur des mélodies populaires irlandaises) του Ελβετού συνθέτη Frank Martin, έργο ολοκληρωμένο το 1925. Η χρήση των παραδοσιακών μελωδιών, ενίοτε χορευτικού χαρακτήρα, αλλά και η αξιοποίηση των ρυθμικών στοιχείων (με εύστοχα ostinati), ευτύχησε στα χέρια των μελών του σχήματος, ειδικά κατά το κεφάτο τρίτο και τελευταίο μέρος, Gigue.

Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας, λάβαμε μία συναισθηματικά φορτισμένη και δομικά στιβαρή εκτέλεση του Τρίο με πιάνο αρ. 2, Op. 67, του Dmitri Shostakovich. Γραμμένη κατά τα έτη 1943 και 1944, δηλαδή κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η παρτιτούρα φέρει έντονα την αίσθηση της τραγωδίας. Ο Shostakovich είχε επίσης επηρεαστεί από τον πρόσφατο όσο και αναπάντεχο θάνατο του επιστήθιου φίλου του, Ivan Sollertinsky. Το Aquinas Piano Trio έφερε στην επιφάνεια τη σκοτεινή διάθεση του αριστουργήματος, το επίμονο-στοιχειωτικό αίσθημα εσωτερικού πόνου (πρώτο μέρος, Andante-Moderato), τη ζωηρή ανησυχία (δεύτερο μέρος, Allegro con brio), την ελεγειακή-θρηνητική διάθεση (τρίτο μέρος, Largo), αλλά και τα χαρακτηριστικά ρυθμικομελωδικά γνωρίσματα του μακάβριου και γκροτέσκου Χορού του Θανάτου, που ακούγεται στο αγωνιώδες τέταρτο μέρος (Allegretto-Adagio) και περιέχει ένα εκφραστικό εβραϊκό θέμα, το οποίο ο Shostakovich επαναφέρει υπό μορφή παράθεσης αρκετά χρόνια αργότερα (1960), σε μία άλλη διάσημη παρτιτούρα του· συγκεκριμένα στο δεύτερο μέρος, Allegro molto, του Κουαρέτου εγχόρδων αρ. 8, Op. 110.

Εκτός προγράμματος, το εκλεκτό σύνολο προσέφερε το διάσημο όσο και στοχαστικό Lied του Richard Strauss, με τίτλο, Morgen! (ελλ. Αύριο!), σε μία εκλεπτυσμένη και καλά ισορροπημένη μεταξύ των οργάνων μεταγραφή του βρετανού βιολοντσελίστα, εκπαιδευτικού και συνθέτη Tim Wells.

Ρεσιτάλ πιάνου του Mao Fujita

Στην ίδια αίθουσα, στις 2/1, είχαμε τη χαρά να ακούσουμε την πρώτη «ζωντανή» μουσική εκδήλωση του νέου έτους. Επρόκειτο για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον όσο και καλοπαιγμένο ρεσιτάλ του λαμπρού πολυβραβευμένου νεαρού, είκοσι επτά ετών (γεν. 28 Νοεμβρίου 1998), Ιάπωνα πιανίστα Mao Fujita· αναφέρουμε ότι ανάμεσα σε άλλες επιτυχίες του, το 2021 ηχογράφησε τον πλήρη κύκλο των σονατών του Wolfgang Amadeus Mozart, μετά ακριβώς από την παρουσίαση του κύκλου κατά το Φεστιβάλ του Verbier, για λογαριασμό της δισκογραφικής εταιρείας Sony Classical Records, που κυκλοφορεί σε πέντε CDs και έχει κερδίσει τους  επαίνους των κριτικών και του κοινού.

Για το πρόσφατο ρεσιτάλ του στο Λονδίνο, πρότεινε ένα πρόγραμμα αγαπημένων του συνθετών διαφορετικών εποχών και τάσεων, το οποίο ερμήνευσε με σκέψη και έγνοια. Ευθύς εξαρχής θα αναφέρουμε ότι μας εντυπωσίασε απολύτως ο εύστοχος τρόπος και η άνεση με την οποία ο καλλιτέχνης μεταμόρφωνε τον ήχο, την έκφραση και την τεχνική του προκειμένου να υπηρετήσει τα ζητούμενα του κάθε μουσουργού.

Η βραδιά άνοιξε με τη Σονάτα αρ. 1, Op. 2 αρ. 1, του Beethoven. Σε αυτή την πρώτη από τις 32 σονάτες που ολοκλήρωσε ο Τιτάνας, ο Fujita έδωσε την κατάλληλη πνευματική βαρύτητα και την απαιτούμενη σφοδρή δραματικότητα (πρώτο μέρος, Allegro, και τέταρτο μέρος, Prestissimo). Επιπλέον, κατά το αργό δεύτερο μέρος, Adagio, φώτισε τον τρυφερό λυρισμό, ενώ κατά το τρίτο μέρος, Menuetto. Allegretto, βρήκε τον τρόπο να τονίσει, χωρίς ποτέ να υπερβάλει, το ανήσυχο ρυθμικό στοιχείο.

Στη συνέχεια της βραδιάς, έφερε στο προσκήνιο τον ευθύβολο ρομαντισμό και το μελωδικό στοιχείο της σύντομης πιανιστικής σελίδας, με τίτλο, In das Album Fürstin Metternich (Στο Album της Πριγκίπισσας Metternich), του Richard Wagner. O Wagner είχε γράψει αυτή την τόσο γοητευτική σύνθεση προς τιμήν της Πριγκίπισσας Pauline von Metternich, συζύγου του Αυστριακού Διπλωμάτη Richard von Metternich, ο οποίος υπήρξε γιος του διαπρεπούς Διπλωμάτη, Πρίγκιπα και πολιτικού Klemens von Metternich.

Το πρώτο μέρος του ρεσιτάλ συνεχίστηκε με το έργο, 12 Παραλλαγές πάνω σε ένα πρωτότυπο θέμα (γερμ. Variationen über ein eigenes Thema), του Alban Berg· η εν λόγω σύνθεση, γραμμένη γύρω στα 1908, κατά την περίοδο που ο νεαρός τότε συνθέτης μελετούσε κοντά στον πρωτοπόρο μουσουργό και Δάσκαλο Arnold Schoenberg, μολονότι είναι σαφώς λιγότερο γνωστή στο ευρύτερο κοινό συγκριτικά με την πιο πρωτοποριακή Σονάτα Op. 1 του ιδίου, εντούτοις είναι εξίσου ελκυστική και ενδιαφέρουσα. Ο Fujita φώτισε με προσοχή το ρομαντικό ύφος του έργου, που φανερά εμπνέεται από τους Robert Schumann και Johannes Brahms. Ο χαρακτήρας της κάθε παραλλαγής αναδυόταν με ανάγλυφο και ειλικρινή τρόπο.

Με ιδιαιτέρως εύστοχο τρόπο έφερε στο φως και τον χαρακτήρα εκείνων των πολυαγαπημένων και συχνά παρουσιασμένων Παραλλαγών, με τίτλο Variations sérieuses (Σοβαρές Παραλλαγές), Op. 54, του Felix Mendelssohn Bartholdy, που πρότεινε στη συνέχεια. Κατά την εκτέλεση εκτιμήσαμε του πιανίστα το άλλοτε γεμάτο ενέργεια και άλλοτε εκλεπτυσμένο toucher, την ωραία άρθρωση αλλά και την προβολή τόσο της αντιστικτικής γραφής (λ.χ. Παραλλαγή αρ. 10, fugato) όσο και της δεξιοτεχνικής (λ.χ. Παραλλαγές αρ. 5, Agitato, αρ. 7, Con fuoco, και αρ. 8, Allegro con fuoco).

Στο δεύτερο μέρος του ρεσιτάλ, ο Fujita ξεδίπλωσε με αποκαλυπτικό τρόπο, πάθος, σκέψη, ρητορική επιβλητικότητα, βαθύ αίσθημα και τεχνική βεβαιότητα τη Σονάτα αρ. 1, Op. 1, του Johannes Brahms. Με πόση σιγουριά, αλλά και πόση μουσικότητα, ξεπερνούσε κάθε τεχνικό εμπόδιο. Ο έλεγχος και ο σεβασμός προς τη φόρμα και την ανάπτυξη των δομικών στοιχείων, ήταν ανάμεσα στις αρετές της εκτέλεσης που πρότεινε.

Ο Fujita ολοκλήρωσε το επίσημο μέρος της βραδιάς με μία έξοχα λυρική και ρομαντικά παθιασμένη ερμηνεία του Θανάτου (ορθότερα, ερωτοθανάτου, δηλ. θανάτου από έρωτα) της Ιζόλδης (γερμ. Isoldens Libestod), του Richard Wagner, στη γνωστή διασκευή που υπέγραψε ο πολύτιμος συνοδοιπόρος, υποστηρικτής και πεθερός του τελευταίου, Franz Liszt.

Εκτός προγράμματος και μετά από τα τόσο δικαιολογημένα ενθουσιώδη χειροκροτήματα του κοινού, ο πιανίστας κάθισε για τελευταία φορά στο πιάνο προκειμένου να μας οδηγήσει σε ένα ακόμα ολότελα διαφορετικό μουσικό σύμπαν· σε εκείνο το ευγενικό και εκλεπτυσμένο του Maurice Ravel και του Μενουέτου στο όνομα του Haydn (γαλλ. Menuet sur le nom d’Haydn), που εκτέλεσε με υψηλό γούστο και αισθαντικότητα.

Γαλλικά τραγούδια από τους Cyrill Dubois και Tristan Raës

Την επόμενη βραδιά, τη σκηνή του Wigmore Hall κατέλαβαν δύο θαυμάσιοι Γάλλοι μουσικοί: ο τενόρος Cyrill Dubois και ο πιανίστας Tristan Raës, γνωστοί στο ευρύτερο διεθνές κοινό από τις πολλές βραβευμένες τους ηχογραφήσεις. Σημειώνουμε ότι συνεργαζόμενοι μεταξύ τους έχουν απαθανατίσει όλα τα τραγούδια του Gabriel Fauré (Aparté, AP284) και μάλιστα, ο Dubois είναι ο πρώτος λυρικός καλλιτέχνης στην ιστορία που έχει ηχογραφήσει τον πλήρη κύκλο τραγουδιών του Fauré, μουσουργό που βεβαίως τίμησε και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης συναυλίας.

Το ιδιαίτερα ελκυστικό και πολύ «γαλλικό» πρόγραμμα της βραδιάς, σχηματίστηκε, κατά σειρά ακρόασης, από τραγούδια των César Franck (Ninon, Le vase brisé, Souverance), Gabriel Dupont (En aimant!, Si j΄ai aimé, Ophélia, Douceur du soir), Fauré (Ludia, Hymne, Sylvie, Le secret, Sérénade du Bourgeois gentilhomme, Chanson d’amour, Nell, Les presents, Chanson και Madrigal από το εξαμερές έργο Shylock, Le ramier και Chanson), Henri Duparc (Phidylé, Soupir), Reynaldo Hahn (A Chloris, La délaissée, Quand je fus pris au pavillon, Tous deux, L’allée est sans fin, En sourdine, L’heure exquise), Louis Beydts (L’hiver bat la vitre et le toit, Iris à son brillant mouchoir, Chansons pour les oiseaux), Gabriel Dupont (Mandoline) και Fauré (Mandoline). Ειδικότερα, οι δύο καλλιτέχνες ερμήνευσαν με ιδιαίτερη ευαισθησία τόσο απέναντι στο χαρακτηριστικό ύφος όσο και απέναντι στον πλούσιο και ποικίλο συναισθηματικό κόσμο των τραγουδιών, που τόσο συχνά διακατέχεται από έρωτα, ονειροπόληση, μελαγχολία και νοσταλγία. Ο Dubois, μέσω της ελκυστικής φωνής του, του χρωματισμού των λέξεων και, εκεί που χρειαζόταν, του εύστοχου «σβησίματος» των μουσικών φράσεων, φρόντισε για την ανάδειξη της αισθαντικής μουσικής και των υπέροχων στίχων. Ο ίδιος, απευθυνόμενος στο κοινό, ενίοτε μοιραζόταν στοιχεία σχετικά με τη μουσική και τους δημιουργούς. Εκτός προγράμματος, οι δύο καλλιτέχνες, επιστρέφοντας  στον αγαπημένο τους Dupont, ερμήνευσαν με ρυθμική ζέση το τραγούδι Mandoline και αμέσως μετά, ένα ακόμη τραγούδι, επίσης με τον τίτλο Mandoline, αυτήν τη φορά από τον κύκλο 5 Mélodies “de Venise” (ελλ. 5 Τραγούδια «της Βενετίας»), του Fauré. Όντως, η βραδιά αποτέλεσε πολύτιμο δώρο για όσος ανήκουμε, και δεν είμαστε λίγοι, στους φίλους της γαλλικής mélodie!