Σπάνια συναντά κανείς σε φεστιβαλικές παραγωγές έργα του δημιουργικού και ερμηνευτικού επιπέδου που απόλαυσαν όσοι βρέθηκαν στις 2 και 3 Αυγούστου 2026 στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου για την παράσταση του υβριδικού μουσικού θεάτρου Εκ κορμού. Φυσικά, ο θεσμός «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» έχει μία ιδιαίτερα επιτυχημένη πορεία να επιδείξει. Η παρουσίαση του Εκ κορμού στάθηκε επάξια στο επίπεδο του θεσμού, τιμώντας επιπροσθέτως το ευγενές κοινό, και, φυσικά, τον εμβληματικό χώρο.
Το μουσικοθεατρικό έργο –εν είδει ιδιοσυγκρασιακής καντάτας δωματίου– Εκ κορμού, σε μουσική του Γιώργου Δούση και κείμενο της Μαρίνας Μέργου, αποτελεί μία παραγωγή που επιχειρεί να μετατοπίσει το ενδιαφέρον από την αναπαράσταση της αρχαίας τραγωδίας στη διερεύνηση των συναισθημάτων του συλλογικού φαντασιακού μέσα από τον ήχο. Αντί της στερεοτυπικής αναπαραγωγής μυθολογικών ηρωίδων, το κείμενο αξιοποιεί τα τραγικά αρχέτυπα της Φαίδρας, της Ιφιγένειας, της Αντιγόνης και της Κασσάνδρας ως συμβολικά πρόσωπα που εκφράζουν συναισθηματικά και ενσαρκώνουν ηχητικά την επιθυμία, τη θυσία, την ευθύνη και την αλήθεια. Η εστίαση εδώ αποκλειστικά σε γυναικείες φιγούρες δίνει φωνή σε ένα τμήμα της κοινωνίας μας το οποίο παραμένει ενίοτε στην αφάνεια και τον αποκλεισμό· ο λόγος στις γυναίκες συμβάλει εδώ στο σμίλεμα των στερεοτύπων, στην άρση των συμβάσεων και στην καινοτόμα οπτική.
Η επιλογή ενός μικρού και ευέλικτου μουσικού συνόλου –τέσσερις γυναικείες φωνές, πιάνο και τρομπόνι– υποδηλώνει μια αισθητική λιτότητας, όπου κάθε ηχητικό στοιχείο αποκτά δραματουργική βαρύτητα. Οι γυναικείες φωνές δεν λειτουργούν αποκλειστικά ως σολιστικές παρουσίες ή ως χορωδιακό σώμα, αλλά κινούνται πολυεπίπεδα ανάμεσα στην ατομική εξομολόγηση και τη συλλογική έκφραση. Μέλος, λόγος και ήχος συνυπάρχουν ατομικά και συλλογικά, ανακαλώντας ταυτόχρονα τους τραγικούς μονολόγους, και τον αρχαίο Χορό.
Η μουσική του Γιώργου Δούση, γνώριμη στο ύφος και τα χαρακτηριστικά της, αποδεικνύει τις δεξιότητες του δημιουργού της και σε αυτό το υβριδικό είδος. Ως διαρκής ηχητική παρουσία, η μουσική εδώ συνομιλεί ταυτοχρόνως με το χθες και το σήμερα, δημιουργώντας έναν συλλογικό χώρο ηχητικής περισυλλογής. Πολυστυλιστική τεχνικά και υφολογικά, η μουσική γλώσσα κράτησε το ενδιαφέρον του κοινού τόσο μέσω των διαρκών τονικών αναφορών, όσο και μέσω ηχοεικόνων και ηχοτοπίων που δημιουργούνταν με ποικίλα μελωδικά, ρυθμικά και ηχοχρωματικά υλικά. Χαρακτηριστικές οι μινιμαλιστικές κορυφώσεις, οι εκφραστικότατες άριες, η πολυποίκιλη ρυθμικά πρόζα. Η πολλαπλή αξιοποίηση κάθε μουσικού επί σκηνής σολιστικά, χορωδιακά, ηχορυθμικά και κινησιολογικά, πολλαπλασίασε τη δυναμική του συνόλου και κάλυψε κάθε αισθητηριακή απαίτηση του ακροατηρίου: μουσική, λόγος, ήχος, κίνηση, εικόνα.
Οι υψίφωνοι Λουντμίλα Μπονταρένκο, Μαρίνα Ρετσκάλοβα, Εφη Παπαδοπούλου και η μεσόφωνος Ιρένα Αθανασίου έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους στον αρχαιολογική χώρο της αρχαίας Κορίνθου, λειτουργώντας ως φωνητικό σύνολο ομόθυμης προσέγγισης, διατηρώντας παράλληλα τα ατομικά τους χαρακτηριστικά: η Λουντμίλα Μπονταρένκο με την απόλυτη σιγουριά των φράσεών της και τον άτυπο συντονισμό του ιδιότυπου Χορού· η Μαρίνα Ρετσκάλοβα με τη μοναδική σταθερότητα της ιδίως στην πολύ ψηλή περιοχή· η Έφη Παπαδοπούλου με τη φρεσκάδα του τεχνικά απέριττου ηχοχρώματός της· η Ιρένε Αθανασίου με την πολύπειρη φωνητική δραματικότητα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η συνύπαρξη πιάνου και τρομπονιού. Το πιάνο, με στυλοβάτιδα την Ειρήνη Αναστασίου, λειτούργησε ως αρμονικός άξονας και φορέας της αφηγηματικής συνέχειας, ενώ το τρομπόνι του ευρηματικού δεξιοτέχνη Γιώργου Κρίμπερη με το ευρύ τονικό, ηχοχρωματικό, δυναμικό και εκφραστικό του φάσμα, προσέδωσε σαφήνεια, πρωτοτυπία, και ηχητική πληρότητα. Η συγκεκριμένη επιλογή οργάνων αποφεύγει τις αναμενόμενες ίσως αναφορές σε «αρχαιοπρεπή» ηχοχρώματα και στρέφεται προς μια σύγχρονη μουσική γλώσσα που συνομιλεί δημιουργικά με την αρχαία δραματουργική παράδοση χωρίς να την μιμείται.
Το ευρηματικό κείμενο και η σκηνοθετική επιμέλεια μαζί με τον φωτισμό φέρουν την υπογραφή της ικανότατης Μαρίνας Μέργου. Η επιτυχία εδώ συνίσταται στη συμβολική λιτότητα, η οποία προσδίδει σε κάθε λέξη, κίνηση και εικόνα μια πολυδιάστατη δυναμική. «Μηδὲν ἄγαν» η συμπύκνωση της δραματουργικής προσέγγισης με κορυφαίες στιγμές τις αρχαίες φράσεις-μοτίβα εντός του νεοελληνικού κειμένου. Το αυθεντικό αρχαιοελληνικό σκηνικό, οι κίονες του αρχαϊκού ναού του Απόλλωνα στην αγορά της αρχαίας Κορίνθου, διαμεσολαβούσαν ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, καθιστώντας τον διάλογο παρελθόντος και παρόντος απτό, συγχρονικό. Με τον τρόπο αυτό, το συλλογικό φαντασιακό που ανέπτυσσαν οι ποικίλοι συμβολισμοί αποκτούσε μία βαρύτητα διαχρονική και αναμφίβολη· υπερίπτατο του χρόνου με άξονα τον χώρο.
Ως εκ τούτου, το Εκ κορμού αποτελεί μια μουσικοθεατρική πρόταση υψηλών αισθητικών απαιτήσεων, που φιλοδοξεί να μετατρέψει τον ήχο σε φορέα δραματικής πράξης και τη μουσική σε μέσο φιλοσοφικής διερεύνησης της ανθρώπινης ύπαρξης. Η επιτυχία του εγχειρήματος –ισορροπώντας ανάμεσα στη συνθετική οικονομία, την εκφραστική δύναμη των ερμηνευτών και τη συνοχή της δραματουργικής σύλληψης– καθιστά το έργο μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα καλλιτεχνική πρόταση την οποία θα χαρούμε να ανταμώσουμε και σε άλλα φεστιβάλ ανά την Ελλάδα.
Μαγδαληνή Καλοπανά, Δρ.
Μουσικολόγος
