Βιβλιοπαρουσίαση: Θωμάς Ταμβάκος, Θόδωρος Αντωνίου (10/2/1935-26/12/2018). Επίσημη Δισκογραφία (1970-2025). Συμβολή στα 90 χρόνια από τη γέννησή του, Αλεξανδρούπολη: Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης, 2025
Ο κ. Ταμβάκος δεν σταματά να μας εκπλήσσει με την ακάματη συγγραφική και εκδοτική δράση του. Πέμπτη κατά σειρά δισκογραφική μονογραφία –έπειτα από εκείνες για τους Σπυρίδωνα Σαμάρα (2017), Νίκο Σκαλκώτα (2019), Δημήτρη Δραγατάκη (2021) και Μανώλη Καλομοίρη (2023)– αποτελεί η έκδοση της δισκογραφίας του διεθνούς Έλληνα Θόδωρου Αντωνίου (1935-2018), η οποία κυκλοφόρησε προ ολίγων ημερών (μη εμπορική έκδοση).
Οι δισκογραφικοί κατάλογοι αποτελούν ένα είδους καταλόγων per se, το οποίο έχει εισαχθεί, διαμορφωθεί και καθιερωθεί στην ελληνική μουσικολογική βιβλιογραφία αποκλειστικά από τον κ. Ταμβάκο, εμπνευστή και θεμελιωτή αυτής της προσέγγισης. Θα ήθελα να σημειώσω εδώ πως η συμπερίληψη τόσο υλικών όσο και άυλων ηχητικών εκδόσεων είναι εναρμονισμένη τόσο με τις πρακτικές ακρόασης του παρελθόντος όσο με τη διαμορφούμενες συνήθειες στη σύγχρονη εποχή. Αρχικώς θα ήθελα να επισημάνω τη σχολαστική μεθοδολογική προσέγγιση που επιτυγχάνει ο συγγραφέας. Θέτει αρχές ταξινόμησης και περιγραφής και τις ακολουθεί απαρέγκλιτα σε όλο το πόνημά του, όπως και στα προηγούμενα. Όποιος μάλιστα έχει μελετήσει τους δισκογραφικούς καταλόγους του κ. Ταμβάκου θα διαπιστώσει πως οι μεθοδολογικές αρχές εξελίσσονται: εξειδικεύονται, επιμερίζονται, επεκτείνονται. Μία μεθοδολογική παρακαταθήκη ως σημαντική προσθήκη στο εν γένει επιστημονικό είδος των εργογραφικών Καταλόγων.
Επιπροσθέτως και παραλλήλως με τη συστηματική παρουσίαση των 149 «φωνογραφικών εκδόσεων και επανεκδόσεων» (σ. 25) του Θ. Αντωνίου παρουσιάζεται πλήθος βιογραφικών και εργογραφικών πληροφοριών, ενίοτε ιδιαίτερα εξειδικευμένων και συνεπώς δύσκολα εντοπίσιμων σε άλλες πηγές. Σπουδαίοι ερμηνευτές, της Ελλάδας και του εξωτερικού, περνούν από τις σελίδες του βιβλίου: εκτελεστές μουσικών οργάνων, λυρικοί τραγουδιστές, διευθυντές ορχηστρών· ένα πανόραμα των συνεργατών του συνθέτη Θ. Αντωνίου αλλά και των παροικούντων την ελληνική μουσική. Το απεικονιστικό υλικό είναι εξόχως σημαντικό, ως ταυτοποιητικό τεκμήριο των δεδομένων που παρουσιάζονται και ως διασωστική αποτύπωση προς μελλοντική αξιοποίηση. Η συγκεντρωτική βιβλιογραφία περί Θόδωρου Αντωνίου που παρέχεται στο τέλος της έκδοσης, ιδιαίτερα σημαντική, και ενδεικτική της περιορισμένης έως σήμερα μελέτης του εκτενέστατου έργου και δράσης του σπουδαίου έλληνα μουσουργού.
Ο Θ. Ταμβάκος –δημιουργός και κάτοχος του σπουδαίου Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου (ΑΕΜΘΤ), ενοποιημένου πλέον με το Αρχείο Ελληνικής Μουσικής του Γεωργίου Κωστάντζου– έχει συγγράψει πλήθος κειμένων και εκδόσεων, αξιοποιώντας πλην των αναρίθμητων και συχνά μοναδικών τεκμηρίων του ΑΕΜΘΤ και άλλες πηγές. Μέσα σε αυτή την τιτάνια παραγωγή, το σύνολο των πέντε –πλέον– επίτομων βιβλίων του περί της δισκογραφίας ελλήνων συνθετών αποτελεί μία διακριτή ενότητα, με πολλαπλή σημασία: αναγνώριση και δημόσια προβολή του έργου διακεκριμένων ελλήνων συνθετών και της απήχησης αυτού στην ελληνική και παγκόσμια μουσική ζωή· ομοίως επισήμανση και προβολή της κομβικής σημασίας των καλλιτεχνών στην προώθηση της ελληνικής δημιουργίας· τέλος, καθιέρωση ενός είδος καταλόγου εναρμονισμένου με τη μουσικολογική βιβλιογραφία.
Μαγδαληνή Καλοπανά,
Μουσικολόγος, Δρ.
