Παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου Ζερβού Από την Αρχική Έμπνευση στην Τελική Μορφοποίηση (Αθήνα: Παπαγρηγορίου-Νάκας) και συναυλία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 28 Μαΐου, στις 19:30, στον χώρο «Σ22» (Σμολένσκη 22, Εξάρχεια).
Η εκδήλωση ξεκίνησε με σύντομη εισαγωγή του Γιώργου Ζερβού, ο οποίος παρουσίασε τους ομιλητές και τη δομή του προγράμματος της εκδήλωσης.
Ο Καθηγητής Ιστορικής Μουσικολογίας Νίκος Μαλιάρας (Τμήμα Μουσικών Σπουδών Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών) επισήμανε πως παρά τις ενίοτε διαφωνίες του με τον Ζερβό, ως συστηματικού μουσικολόγου, βρίσκονται εν πολλοίς σε συμφωνία ως προς το περιεχόμενο του βιβλίου. Σύμφωνα με τον Μαλιάρα, η έκδοση αποτελεί σκευή έμπειρου συνθέτη, με την επισήμανση πως η ιδιότητα του Ζερβού και ως μουσικολόγου τον ώθησε να γράψει αυτό το βιβλίο, με επίκεντρο το θέμα ως αφορμή και ως κινητήρια δύναμη της σύνθεσης, ειδικά δε τις 12φθογγες σειρές ως θέμα στη μουσική του 20ού αιώνα. Πρότεινε δε να διοργανωθεί ένα συνέδριο πάνω στο θέμα. Ο Μαλιάρας επισήμανε πως παρά τη συστηματική προσέγγιση του Ζερβού στα ζητήματα που πραγματεύεται, επιτυχώς διαβλέπει τις αιτιώδεις σχέσεις, δηλαδή την αισθητική πίσω από την τεχνική, την τέχνη πίσω από τη μέθοδο. Τα κεφάλαια προέρχονται από δημοσιεύσεις, ανακοινώσεις και ομιλίες του Ζερβού. Αναλυτικά, αναφέρεται στον Bach (άρια Erbarme dich, mein Gott/Ελέησον Θεέ μου)· Mozart (Σονάτα για πιάνο)· Schumann-Chopin (Μπαλάντες)· Wagner (επιλογή οπερών)· Mahler (μορφή του Scherzo)· Debussy (άρση ασυμβατότητας μεταξύ μορφής και περιεχομένου, αδιαμεσολάβητη δημιουργία)· Messiaen («για την ανεξαρτητοποίηση των μουσικών παραμέτρων»)· Σκαλκώτας (διαφορετικά ιδιώματα που χρησιμοποιούνται συγχρονικά και όχι διαδοχικά, συνολική ταξινόμηση και αποτίμηση απορρίπτοντας παλαιότερες απόψεις)· Ξενάκης, (ελληνικότητα, σειραϊσμός, μαθηματικά μοντέλα). Ο Ζερβός στην κατακλείδα επανέρχεται στην αρχική του σκέψη· τις προϋποθέσεις αρχικής έμπνευσης και πορεία μορφοποίησης, όχι ως δημιουργία μορφής αλλά ως δημιουργία ενός γνήσιου μουσικού έργου.
Ο συνθέτης και αρχιμουσικός Νίκος Χριστοδούλου επισήμανε τα ερωτήματα μου θέτει ο Ζερβός κυρίως ως συνθέτης και δευτερευόντως ως μουσικολόγος, με επίκεντρο τη σκέψη «τι είναι η μουσική του σήμερα και του αύριο;». Με έναρξη την αναφορά στην προαναφερθείσα άρια του Bach από τα Κατά Ματθαίον Πάθη, εστίασε στον στοχασμό «τι είναι μελοποιημένη ποίηση;». Διευκρίνισε δε τους βασικούς άξονες ζητημάτων που θέτει ο Ζερβός: 1. Θέματα, 2. Στοιχείο διαλόγου, 3. Κοινός πυρήνας κειμένων που: έννοιες όπως θέμα, μορφή, έκθεση, ανάπτυξη, επανέκθεση και έμπνευση, ως κοινοί άξονες θεωρίας και ανάλυσης από τη μουσική του Bach έως εκείνη του 20ού αιώνα, σε μία προσπάθεια εξερεύνησης της ιδανικής αλληλοδιαπλοκής τους καθορίζει τη σημαντικότητα ενός έργου τέχνης και την ιδιαιτερότητα που αποκτούν οι έννοιες αυτές στη μουσική του 20ού αιώνα. Υπογράμμισε επίσης την έννοια της αμφισβήτησης όχι ως αποδόμησης, αλλά ως προσπάθειας ενός ευρύτερου ορισμού και προσέγγισης του μουσικού υλικού της αρχικής ιδέας προς την παραγωγή της τελικής μορφοποίησης. Ως τελευταίο, τέταρτο βασικό άξονα ζητημάτων περιέγραψε την: (4.) Επαναπροσέγγιση της μορφής σονάτας ως «μετα-σονάτας» στο έργο του Chopin, του Debussy και του Wagner.
Τέλος, ο Νίκος Χριστοδούλου μίλησε για το που θα ερμηνεύτηκε στο τέλος της εκδήλωσης, λέγοντας πως πρόκειται για ένα τονικό έργο, σε διαφοροποίηση ίσως με τα προηγούμενα έργα του Ζερβού, τα οποία είχαν τονικές έλξεις με προτεραιότητα ωστόσο πάντα στη ίδια της μουσική και όχι την εφαρμογή τεχνικών. Διευκρίνισε δε πως ο συνθέτης επιλέγει τη συλλαβική μελοποίηση δύο ποιημάτων της Λένιας Ζαφειροπούλου και ενός της Αλεξάνδρας Μουρίκη. Περαιτέρω διευκρίνισε πως το πρώτο τραγούδι εκκινεί από μία τροπική τονικότητα (φα ελάσσονα) και στη συνέχεια ακολουθεί μία χρωματική διαδοχή κλιμάκων στις επόμενες στροφές καταλήγοντας στη Σι ύφεση ελάσσονα, η οποία λύνεται με όρους κυκλικότητας στη Φα ελάσσονα στο τελευταίο τραγούδι του έργου.
H Χαρίκλεια Τσοκανή, Επίκουρη Καθηγήτρια Μουσικής και Επικοινωνίας στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού (Πάντειο Πανεπιστήμιο) εστίασε στην οργανικότητα που αναδεικνύει ο Ζερβός μεταξύ της πρωταρχικής ιδέας και των υπολοίπων παραμέτρων ενός έργου. Μίλησε δε και για την έννοια του χρόνου, και ιδίως για την έννοια του μουσικού χρόνου, η οποία είναι κομβική ιδίως στη μουσική του 20ού αιώνα, με αφορμή ανάλογα σχόλια του Ζερβού στο βιβλίο του. Η μεθοδικότητα και η διαύγεια της γραφής, με βάση την κα Τσοκανή, αποτελούν χαρακτηριστικά του βιβλίου, τα οποία το καθιστούν προσιτό και σε μη ειδικό αναγνωστικό κοινό.
Ακολούθησε η πρώτη παγκόσμια εκτέλεση του τελευταίου έργου του Γιώργου Ζερβού Τρία τραγούδια για σοπράνο και κουαρτέτο εγχόρδων, σε ποίηση Λένιας Ζαφειροπούλου και Αλεξάνδρας Μουρίκη, από τη Φανή Αντωνέλου (σοπράνο και απαγγελία) και Κουαρτέτο εγχόρδων αποτελούμενο από τους: Ηρώ Σειρά (1ο βιολί), Στέλλα Καρυτινού (2ο βιολί), Πάτρικ Έβανς (βιόλα), και Μαρία Σκανδάλη (βιολοντσέλο). Η υψηλότατου επιπέδου ερμηνεία επέτρεψε την επιτυχή πρόσληψη ενός έργου διαυγούς τεχνικής και έμπλεου εκφραστικότητας. Αξιοσημείωτη είναι δε η γραφή του συνθέτη στο πλαίσιο μίας διευρυμένης τονικότητας ταυτόχρονα οικείας και πρωτογενούς.
