«Mnémosyne»: έξι μεγάλοι Γάλλοι Δάσκαλοι της εποχής μπαρόκ εμπνέονται από την Ελληνική μυθολογία – Ο νέος δισκογραφικός καρπός της τσεμπαλίστας Γιούλης Βεντούρα

Τρία περίπου χρόνια μετά από τη βραβευμένη κυκλοφορία της ηχογράφησης των Παραλλαγών Goldberg (γερμ. Goldberg-Variationen), BWV 988, του Johann Sebastian Bach (1685-1750), που πραγματοποίησε η εκλεκτή τσεμπαλίστα Γιούλη Βεντούρα για λογαριασμό της ελληνικής δισκογραφικής εταιρείας Phasma Music (Phasma Music, BOBN8VQR2), η ίδια, πάντα για την προαναφερθείσα δισκογραφική, προτείνει το νέο της album, που αυτή τη φορά αφιερώνεται σε έξι μεγάλους Γάλλους συνθέτες της λεγόμενης εποχής μπαρόκ της μουσικής ιστορίας.

Η νεότερη εν λόγω εργασία της Βεντούρα φέρει τον εύστοχο τίτλο Mnémosyne, ελλ. Μνημοσύνη. Στη μυθολογία, η Μνημοσύνη υπήρξε μία από τις Τιτανίδες, κόρη της Γαίας και του Ουρανού, αλλά κυρίως, υπήρξε μητέρα των Μουσών από τη συνεύρεσή της με τον Δία. Οι ηρωικές μορφές της ελληνικής μυθολογίας, που ενέπνευσαν τους Γάλλους συνθέτες της εποχής μπαρόκ, αποτελούν τον συνεκτικό ιστό του ηχογραφημένου προγράμματος.

Σχετικά με την ιδέα και το πρόγραμμα, η ίδια η μουσικός υποστηρίζει ότι: [αφενός] περιλαμβάνει έργα συνθετών της πρώτης Γαλλικής Σχολής τσέμπαλου, 1640-1710, αυτής των πρωτοπόρων που ανέπτυξαν το γαλλικό στυλ, [το οποίο ενσωματώνει] brisé (σ.σ. γαλλ. style brisé), inégales νότες (σ.σ. γαλλ. notes inégales) και μουσικά στολίδια, καθώς και τη δομή της μπαρόκ σουίτας, και [αφετέρου] έργα συνθετών της δεύτερης Γαλλικής Σχολής, 1710-1789, που χαρακτηρίζεται από την προοδευτική διάλυση της «σουίτας», την αυξανόμενη θέση που δίνεται σε κομμάτια “χαρακτήρα”  ή μιμητικά, και την επιρροή της ιταλικής δεξιοτεχνίας.

Είχαμε την ευκαιρία να λάβουμε μία αντιπροσωπευτική πρόγευση του προγράμματός της σε συναυλία που είχε δοθεί στις 6 Απριλίου 2024, στην Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία  Αθηνών. Τότε, μας είχε κερδίσει με τις τόσο ενδιαφέρουσες ερμηνείες της (βλ. Critics-Point, 5 Ιουνίου 2024).

Τώρα, με την απαθανατισμένη σε δίσκο ακτίνας κατάθεσή της, έρχεται να ανανεώσει τις θετικές εντυπώσεις που είχαμε τότε αποκομίσει.

Ειδικότερα, έργα έξι Δασκάλων του γαλλικού μπαρόκ περιλαμβάνονται στο δίσκο: Jean-Henri d’Anglebert (1629-1691), Antoine Forqueray (1672-1745), Jean-François Dandrieu (1682-1738), Jean-Philippe Rameau (1683-1764), Joseph-Nicolas-Pancrace Royer (1703-1755) και Jacques Duphly (1715-1789).

Η Βεντούρα προσεγγίζει τις σελίδες των παραπάνω με γνώση ως προς τα υφολογικά, μουσικά και εκφραστικά ζητούμενα του κάθε δημιουργού. Η μουσικότητα και η δακτυλική της ευχέρεια, η προσοχή στα μελωδικά, αρμονικά, αντιστιτικά και ρυθμικά στοιχεία, όπως και η προσεγμένη εκτέλεση όλων εκείνων των περίτεχνων διανθισμάτων εύκολα προκαλούν τον θαυμασμό του ακροατή.

Πιο συγκεκριμένα, η γαλήνια ομορφιά, η noblesse, αλλά και ο θεατρικός χαρακτήρας της γραφής του d’Angelbert, ο οποίος μεταγράφει για το τσέμπαλο μέρη από μεγάλα σκηνικά έργα (κατά σειρά ακρόασης, Cadmus et Hermione, Atys, Acis et Galatée, La naissance de Vénus, Armide, Le Triomphe de l’Amour και Phaëton) του Jean-Baptiste Lully (1632-1687), η αισθαντική μελαγχολία (La Sylva), αλλά και η ηρωική έκφραση (Jupiter) του Forqueray, ο στοχασμός του Dandrieu (La lyre d’Orphée), η μεγαλοφυής έμπνευση του Rameau (L΄entretien des muses και Les Cyclopes), η ρυθμική βεβαιότητα του Royer (La Marche des Scythes), αλλά και η υπέροχη μελωδικότητα του Duphly (Les Grâces και Médée), βρίσκουν στο πρόσωπο της Βεντούρα μία ερμηνεύτρια ικανότατη και έτοιμη κάθε στιγμή να σταθεί στο ύψος των έργων που επιλέγει να προσεγγίσει.

Επιπλέον, φωτίζει εξίσου καλά και με σωστή διαίσθηση, τόσο τις εκφραστικά εξωστρεφείς όσο και τις πιο εσωτερικές σελίδες, αφουγκραζόμενη πάντα τις απαιτήσεις και τις διαθέσεις των κομματιών.

Η τσεμπαλίστα Γιούλη Βεντούρα

Η Βεντούρα είχε την τύχη να μαθητεύσει κοντά στην αξέχαστη τσεμπαλίστα και αγαπημένη Φίλη του συντάκτη, Μαργαρίτα Δαλμάτη (Μαρία-Νίκη Κ. Ζωρογιαννίδη, 1921-2009), η οποία της δίδαξε τις βάσεις της τεχνικής αλλά και τη φιλοσοφία του οργάνου, ενώ στη συνέχεια παρακολούθησε μαθήματα κοντά στον Καναδό τσεμπαλίστα και οργανίστα Gordon Murray  (1948-2017), όπως και κοντά στη Γαλλίδα τσεμπαλίστα Blandine Verlet (1942-2018)· όλοι τους αποτέλεσαν υψηλά πρότυπα και πηγές έμπνευσης για την ίδια ενώ η πολύτιμη επιρροή και η αποκαλυπτική διδασκαλία τους, όπως εξάλλου και εκείνη του Γάλλου τσεμπαλίστα-αρχιμουσικού, ειδικού στην ερμηνεία της γαλλικής μουσικής μπαρόκ, Christophe Rousset, ο οποίος υπήρξε ένας από τους πολλούς διαπρεπείς ομότεχνούς της κοντά στους οποίους παρακολούθησε σεμιναριακά μαθήματα, ξεχωρίζουν σε κάθε ένα από τα έργα που ακούγονται στο album.

Ολοκληρώνοντας, αναφέρουμε ότι η προετοιμασία του οργάνου και τα ιστορικά χορδίσματα (A392 Hz, ιδανικό για την εκτέλεση έργων Γάλλων συνθετών της εποχής μπαρόκ, και Α415 Hz, το σύνηθες χόρδισμα κατά την εποχή μπαρόκ) οφείλονται στον επιδέξιο χορδιστή και συντηρητή ιστορικών πληκτροφόρων οργάνων Χάρη Αναστασόπουλο. Το όργανο που χρησιμοποιείται κατασκευάστηκε το 2006 στο atelier του Marc Ducornet (Παρίσι).

 

Constantine P. Carambelas-Sgourdas is a music critic and professor of advanced theory, composition and piano. He is president of the Association of Greek Critics for Music, Drama and Dance, president of the Gina Bachauer International Music Association, president of the C.V. Alkan - P.J.G. Zimmerman International Music Association, artistic director of the C.V. Alkan - P.J.G. Zimmerman International Piano Competition and artistic director of the Maria Chaerogiorgou-Sigara Panhellenic Music Competition. Ο Κωνσταντίνος Π. Καράμπελας-Σγούρδας είναι κριτικός μουσικής, καθηγητής ανώτερων θεωρητικών, σύνθεσης και πιάνου, επιμελητής μουσικών κειμένων. Πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Κριτικών Μουσικής, Θεάτρου και Χορού, πρόεδρος του Διεθνούς Μουσικού Σωματείου Gina Bachauer, πρόεδρος του Διεθνούς Μουσικού Σωματείου C.V. Alkan - P.J.G. Zimmerman, καλλιτεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Διαγωνισμού Πιάνου C.V. Alkan - P.J.G. Zimmerman και καλλιτεχνικός διευθυντής του Πανελλήνιου Μουσικού Διαγωνισμού Μαρίας Χαιρογιώργου-Σιγάρα.