Ο κύκλος επιμορφωτικών, πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δράσεων «Το ΕΚΠΑ στην Πόλη» (https://hub.uoa.gr/category/uoa-and-the-city/), που εγκαινιάστηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στις 21 Μαρτίου 2024, έχει πλέον καθιερωθεί ως ένας σημαντικός θεσμός εξωστρέφειας, διαλόγου και δημιουργικής συνάντησης του Πανεπιστημίου με την πόλη και τους πολίτες της. Η πρωτοβουλία αυτή, η οποία υλοποιείται σε στενή συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων και στηρίζεται στο Μνημόνιο Συνεργασίας που υπεγράφη τον Φεβρουάριο του 2025, επιβεβαιώνει τον ενεργό κοινωνικό και πολιτιστικό ρόλο του ΕΚΠΑ. Εμπνευστής και συντονιστής του θεσμού «Το ΕΚΠΑ στην Πόλη» είναι ο Καθηγητής Αχιλλεύς Γ. Χαλδαιάκης, Μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ.
Κατά την περίοδο από τον Μάρτιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026 πραγματοποιήθηκαν δεκάδες εκδηλώσεις με μεγάλη συμμετοχή της πανεπιστημιακής κοινότητας και του ευρύτερου κοινού, αναδεικνύοντας τη γνώση, την τέχνη, τον πολιτισμό και την επιστήμη ως κοινά αγαθά.
Ξεχωριστή θέση στον κύκλο δράσεων κατέχουν οι επετειακές εκδηλώσεις, οι οποίες συνδέονται με σημαντικές διεθνείς και πολιτιστικές ημέρες. Οι τρεις διαδοχικοί Μαραθώνιοι Ποίησης (2024, 2025, 2026) για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, οι Φοιτητικοί Ποιητικοί Διαγωνισμοί, οι μουσικές εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα της Μουσικής, οι δράσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, οι πασχαλινές και χριστουγεννιάτικες συναυλίες, καθώς και οι εορτασμοί της Παγκόσμιας Ημέρας Φιλοσοφίας, συνέβαλαν στη δημιουργία ενός σταθερού πολιτιστικού ημερολογίου για την πόλη της Αθήνας.
Ιδιαίτερη απήχηση είχαν επίσης οι θεματικές ενότητες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος. Η σειρά εκδηλώσεων για την Ποίηση και τη Λογοτεχνία με αφιερώματα σε σημαντικούς σύγχρονους ποιητές, ανέδειξε τον δημιουργικό διάλογο μεταξύ λογοτεχνίας και πανεπιστημιακής σκέψης. Παράλληλα, οι εκδηλώσεις της ενότητας «Λόγος και Γνώση στην Πόλη του 21ου αιώνα» φιλοξένησαν προσωπικότητες διεθνούς κύρους, όπως ο καθηγητής Michael Sandel του Harvard University και η συγγραφέας Victoria Hislop, ενισχύοντας τον δημόσιο διάλογο γύρω από τη φιλοσοφία, την ηθική, τη δημοκρατία και τον πολιτισμό.
Σημαντική υπήρξε και η διεθνής διάσταση του θεσμού, μέσα από συναυλίες πανεπιστημιακών μουσικών συνόλων του εξωτερικού, όπως της χορωδίας του University of Central Missouri και της ορχήστρας παραδοσιακών οργάνων του Πανεπιστημίου Nanjing, οι οποίες προσέφεραν μοναδικές εμπειρίες πολιτιστικής ανταλλαγής.
Το πρόγραμμα επεκτάθηκε και στον χώρο των ψηφιακών μέσων, με τη σειρά εκπομπών «Εικαστικές Ανιχνεύσεις. Μικρές Τομές στη Νεοελληνική Τέχνη», που επιμελείται ο καθηγητής Δημήτρης Παυλόπουλος και μεταδίδεται μέσω της PemptousiaTV. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχαν δημοσιοποιηθεί είκοσι μία εκπομπές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάδοση της ιστορίας και της θεωρίας της νεοελληνικής τέχνης σε ένα ευρύτερο κοινό.
Παράλληλα, ο κύκλος «Το ΕΚΠΑ στην Πόλη» απέκτησε και εκδοτική παρουσία, με την έκδοση του βιβλίου Θαλασσουργώντας με τις λέξεις: Ο ποιητής Τάσος Γερμενής (Εκδόσεις ΕΚΠΑ, 2025), της πρώτης έκδοσης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του θεσμού, αποτυπώνοντας με τρόπο διαρκή το επιστημονικό και πολιτιστικό αποτύπωμα των δράσεων.
Η ανασκόπηση της περιόδου Μάρτιος 2024 – Ιούνιος 2026 καταδεικνύει ότι το «ΕΚΠΑ στην Πόλη» εξελίχθηκε σε ένα πρότυπο πρόγραμμα σύνδεσης του Πανεπιστημίου με την κοινωνία. Μέσα από εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου, συνεργασίες με θεσμούς της πόλης και ανοιχτή πρόσβαση των πολιτών στη γνώση και τον πολιτισμό, το ΕΚΠΑ ενίσχυσε ουσιαστικά την παρουσία του στον δημόσιο χώρο και ανέδειξε τον ρόλο του ως φορέα παιδείας, πολιτισμού και κοινωνικής προσφοράς.
Με τη δυναμική που έχει ήδη αναπτυχθεί, ο θεσμός συνεχίζει την πορεία του, επιβεβαιώνοντας ότι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών μπορεί να αποτελεί ζωντανό κύτταρο της πόλης, χώρο δημιουργίας, έμπνευσης και ουσιαστικής επικοινωνίας με την κοινωνία.
Μαγδαληνή Καλοπανά, Δρ.
Μουσικολόγος
