• Email newsletter

  • Ανακοινώσεις

  • Το υψηλών προδιαγραφών Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Σαρωνικού

    Το υψηλών προδιαγραφών Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Σαρωνικού

    Είναι κοινό μυστικό ότι το σημερινό Φεστιβάλ Αθηνών (ξεχάστε τις παλαιότερες δόξες του!) αδυνατεί πλέον να προσφέρει συναυλίες κλασικής μουσικής, γυρίζοντας ουσιαστικά την πλάτη στο παραδοσιακό κοινό του, που περίμενε τους καλοκαιρινούς μήνες προκειμένου να απολαύσει φημισμένους σολίστ, ορχήστρες και μαέστρους

  • Ετικέτες

  • Archives

    • 2017 (134)
    • 2016 (148)
    • 2015 (131)
    • 2014 (170)
    • 2013 (137)
    • 2012 (70)
    • 2011 (1)
    • 2009 (1)
  • Σύνδεσμοι

AMERICAN BEAUTY ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΜΕΡΑΤΑ

Η μουσική ενός νεαρού λαού στη «Στέγη»

 

του Κυριάκου Π. Λουκάκου

 

Αποτελεί κοινό μυστικό ότι η Ευρώπη του πολιτισμού αντιμετωπίζει την «Αμερική», όπως συνεκδοχικά συνηθίζουμε να αναφερόμαστε στις Ηνωμένες πολιτείες, ως φτωχό συγγενή των επιτευγμάτων βάθους της μακραίωνης ιστορίας της. Όχι αδίκως μεν, όμως με μια μεγάλη επιφύλαξη που οριοθετεί, κατά την άποψή μας, τον σχετικό, εν πολλοίς απλουστευτικό, προβληματισμό. Γιατί η αυταρέσκεια της υψηλής αισθητικής, που πιστώνει η Γηραιά Ήπειρος στον πολύπτυχο εαυτό της, συμβαδίζει με μια κάμψη δυναμισμού και με μια ψυχαναλυτική επιβάρυνση ηλικίας άγνωστη στο Νέο Κόσμο, έναν κόσμο ακόμη ζωηρό, απλούστερο και περισσότερο υπερβατικό στις προσεγγίσεις του από εκείνον της γερασμένης περίσκεψης που, ας το παραδεχθούμε, υπαγορεύει περιοριστικά τις προσεγγίσεις μας.

Η διαπίστωση της πολιτισμικής νεότητας της αμερικανικής κοινωνίας τροφοδοτεί επιπλέον την πεποίθηση ότι το «αμερικανικό όνειρο» σχετίζεται άμεσα και με τις μουσικές κατευθύνσεις που μας κοινοποιούνται πέραν του Ατλαντικού, κατευθύνσεις οι οποίες συνοψίσθηκαν με επιτυχία σε μιαν ιδιαίτερη συναυλία της «Καμεράτα» υπό την μουσική διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού (αίθουσα «Αριστοτέλης Ωνάσης» της «Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών», 4/02/2014), και ευνοούν τον εμπλουτισμό του εργολογίου της σοβαρής μουσικής με συνθέσεις της απλότητας και της ευθυβολίας του «Αντάτζο για έγχορδα» του Samuel Barber (1910 – 1981), ίσως της πλέον δημοφιλούς «κλασικής» μελωδίας του αμερικανικού 20ου αιώνα. Για όσους συνδέουμε αυτήν την αργή (δεύτερη) κίνηση του κουαρτέτου εγχόρδων έργον 11 του συνθέτη της «Βανέσσα» με ελεγεία πολεμικού τοπίου, ίσως δεν παρέλκει η υπόμνηση ότι αποτελεί προϊόν  ευτυχισμένων ευρωπαϊκών διακοπών του μουσουργού και του ομότεχνου συντρόφου του Τζανκάρλο Μενόττι του έτους 1936. Την ενορχηστρωμένη εκδοχή της σελίδας αυτής προώθησε ο ίδιος ο Μπάρμπερ, 2 χρόνια αργότερα, σ’ έναν καταγοητευμένο Αρτούρο Τοσκανίνι, που επωμίσθηκε την παγκόσμια πρεμιέρα της σε πανεθνική ραδιοφωνική ζεύξη με το ξηρής ακουστικής Studio 8H, στον 8ο όροφο του νεοϋορκέζικου Rockefeller Center. Στην απώτερη διαδοχή του «μαεστρίσσιμο», ο Καρυτινός αντιμετώπισε αυτό το λιτό αειθαλές με μέτρο πάθους και διαυγή άρθρωση της γραφής.

Με το ίδιο καθαρό βλέμμα μουσικού πραγματισμού διηύθυνε ο έμπειρος μαέστρος και το ενδιαφέρον κοντσέρτο για κλαρινέτο του Aaron Copland (1900 – 1990), μια κάπως ετερόκλητη σύνθεση των ετών 1947-49, της οποίας, όπως και του «Αντάτζο», το προνόμιο της πρώτης δημόσιας παρουσίασης (1950) εξασφάλισε η ορχήστρα του ραδιοσταθμού NBC. Το έργο συγκροτείται από 2 μέρη, ένα γλυκόπικρης νοσταλγίας, που αποκαλύπτει την ένταση κοινωνικής αποξένωσης του Κόπλαντ λόγω της ομοφυλοφιλίας του,  και ένα πλούσιο σε στοιχεία επιρροής της τζαζ, με ομφάλιο λώρο μια μακροσκελή καντέντσα, η δυσχέρεια της οποίας απασχόλησε μεν τον παραγγελέα και πρώτο διδάξαντα Μπένυ Γκούντμαν, όχι όμως και τον διακεκριμένο σολίστ της βραδιάς Σπύρο Μουρίκη, που ήρθη με αυτοπεποίθηση και γούστο πάνω από κάθε δεξιοτεχνική προϋπόθεση, χωρίς μολαταύτα να εξαλείψει τις αμφιβολίες μας για την ασφαλή θέση του Κοντσέρτου στο επίκεντρο του σχετικού ρεπερτορίου.

Το σύντομο «Νανούρισμα» (Lullaby, 1919/20) του George Gershwin (1898 – 1937), επίσης προερχόμενο από κουαρτέτο, εισήγαγε υποβλητικά το β’ μέρος της Συναυλίας, κατ’ ουσίαν ως προανάκρουσμα της 3ης συμφωνίας (1995) του Philip Glass (γεν. 1937), παρεμπιπτόντως του μόνου ζώντος συνθέτη του προγράμματος, γνωστού και για την κινηματογραφική μουσική του (πρβλ. αντί άλλων τις «Ώρες», 2002). Η Συμφωνία, χωρίς αγωγική ένδειξη για οποιοδήποτε από τα 4 μέρη της, αποτελεί απόπειρα μεταφοράς των αρχών του μινιμαλισμού στη συμφωνική μουσική, όμως η  ακρόασή της επιβεβαίωσε την  υδαρή συνολική εντύπωση που είχε καταλείπει η προ ετών αναμετάδοση της όπερας του Γκλας «Doctor atomic» από τη Μετ. Η επαναληπτικότητα, ως υποκατάστατο της συμφωνικής ανάπτυξης, εξάντλησε γρήγορα το όποιο ενδιαφέρον της, επιτείνοντας αίσθηση κενολογίας και ρηχότητας. Η ενδιαφέρουσα 3η (αργή) κίνηση δεν αποζημιώνει για τη μισή ώρα ενθουσιώδους δαπάνης πολύτιμων δυνάμεων εκ μέρους των μουσικών και του μαέστρου τους, ενώ η εκ των υστέρων μεμονωμένη αξιοποίησή της από τον ίδιο τον Γκλας στοιχειοθετεί ίσως την πειστικότερη συνηγορία της θέσης μας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα είχε σχετικά η άποψη ενός ευρείας Αμερικανικής σταδιοδρομίας παιδαγωγού, συνθέτη και μαέστρου, του Θ(ε)όδωρου Αντωνίου, που μόλις πληροφορηθήκαμε την αναγόρευσή του σε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Δημιουργός ενός ογκώδους και πολυποίκιλου έργου, ακάματος ηγέτης, ήδη επί 25ετία, της «Ενώσεως Ελλήνων Μουσουργών», απροκατάληπτος προαγωγός της παραγωγής των ομοτέχνων του και, πάνω απ’ όλα, άνθρωπος ευρέως πνεύματος και ευρείας καρδίας, ο Αντωνίου μπορεί να προσφέρει ουσία και στη νέα τιμητική του θέση. Οι ευχές και η αγάπη μας τον συνοδεύουν…

Εφ. Αυγή
Κυρ. 1 Ιουνίου

About Κυριάκος Π. Λουκάκος

Ο Κυριάκος Λουκάκος είναι δικηγόρος - διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, ειδικός επιστήμων στον Κύκλο Ποιότητας Ζωής του «Συνηγόρου του Πολίτη» και διαπιστευμένος διαμεσολαβητής από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Υπήρξε συνεργάτης του Γ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στην παραγωγή και παρουσίαση εκπομπών όπερας (1994 – 2010), είναι ο κριτικός μουσικής της εφημερίδας ΑΥΓΗ, καθώς και τακτικό μέλος του Σωματείου «Υποτροφίες Μαρία Κάλλας», του Ωδείου Αθηνών, της «Κίνησης πολιτών για μιαν Ανοιχτή Κοινωνία» και της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών & Μουσικών Κριτικών, στην προεδρία του διοικητικού συμβουλίου της οποίας εκλέγεται από του έτους 2005.