• Email newsletter

  • Ανακοινώσεις

  • Μοναρχική Μεγαλοψυχία από τη Σκηνή της ΜΕΤ

    Μοναρχική Μεγαλοψυχία από τη Σκηνή της ΜΕΤ

    Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν η χρονική ακολουθία της παρουσίασης των 2 έργων που θα μας απασχολήσουν σήμερα, στο πλαίσιο των ανά τον κόσμο υψηλής ευκρίνειας κινηματογραφικών αναμεταδόσεων από τη Μετροπόλιταν Όπερα, οφείλεται στη συγγενή θεματική τους. Σε κάθε περίπτωση, όμως, τόσο η δίπρακτη opera seria «La Clemenza di Tito» (1791), το κατά σειρά σύνθεσης κύκνειο άσμα του Μότσαρτ, όσο και το  τρίπρακτο melodramma (sic

  • Ετικέτες

  • Archives

    • 2017 (134)
    • 2016 (148)
    • 2015 (131)
    • 2014 (170)
    • 2013 (137)
    • 2012 (70)
    • 2011 (1)
    • 2009 (1)
  • Σύνδεσμοι

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΡΟΣΣΙΝΙ ΤΟΥ ΠΕΖΑΡΟ: ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟ ΙΣΩΣ, ΦΤΩΧΟ ΟΧΙ

Λειτουργίες, καντάτες και ρεσιτάλ

Η μετάβαση από τον κεντροευρωπαϊκό Βορρά του βαυαρικού Μπάυρώιτ στον μεσογειακό νότο του νοτιοϊταλικού Πέζαρο αποτελεί πάντοτε εμπειρία ειδικής τάξεως και προσαρμογής. Αφήνοντας πίσω την αχλύ των μύθων της Εσπερίας αφικνείσαι στην επικράτεια του φωτός που ενσάρκωσε ιδεοτυπικά στη ζωή και την τέχνη του ο Ροσσίνι. Αν και εν πολλοίς «μεταβατικό» το Φεστιβάλ Ροσσίνι της φετινής περιόδου μας φάνηκε το ίδιο πλούσιο, αν όχι πλουσιότερο από εκείνο της παρελθούσας σαιζόν. Ίσως επειδή προερχόμασταν από μιαν Ελλάδα αγωνιούσα και τεταπεινωμένη, πραγματική έρημο του πολιτισμού. Ίσως πάλι επειδή η ανάληψη του πηδαλίου του από τον παλαίμαχο μπελκαντίστα τενόρο Ernesto Palacio (Ερνέστο Παλάθιο) στη διαδοχή του αποχωρούντος Gianfranco Mariotti (Τζανφράνκο Μαριόττι) δεν μοιάζει να κρύβει κινδύνους ανατροπής στον τρόπο προσέγγισης της θεματικής ενός καθιερωμένου πλέον θεσμού, όπως είναι η μονοθεματική αυτή διοργάνωση. Η στρατολόγηση του Περουβιανού, εξάλλου, εγγυάται την συνεχή επάνοδο του ισόβιου μαθητή του, του Juan Diego Flórez (Χουάν Ντιέγκο Φλόρες), στις εκδηλώσεις, με πρώτη εκείνην που μάς υποδέχθηκε στην Αδριατική Αρένα της παραλιακής λουτρόπολης το απομεσήμερο της 17ης Αυγούστου.

Ένα πραγματικό συλλεκτικό απόκτημα αποδείχθηκε αυτή η συναυλία που επανέφερε στην ερμηνευτική πρακτική τη λησμονημένη νεανική λειτουργία, γνωστή ως  Messa di Gloria, που ο ήδη καταξιωμένος στη Νάπολη Ροσσίνι συνέθεσε για συναυλία που παρακολούθησε ο Φερδινάνδος Δ’ των 2 Σικελιών και σύσσωμη η παρθενώπεια  Αυλή, εκδήλωση τη θετική υποδοχή της οποίας διέσωσε παρεμπιπτόντως  ο πατέρας του νεαρού, αντιγράφοντας ιδιοχείρως ευμενή σχολιασμό εφημερίδας της εποχής. Η διμερής, ωριαίας διάρκειας σύνθεση προβλέπει εκτεταμένη και δεξιοτεχνικών απαιτήσεων συμμετοχή για τον πρώτο τενόρο (Gratias, Qui tollis), ευκαιρία στην οποία ανταποκρίθηκε εκστατικά ο Φλόρες, συμπεριλαμβανομένου και του συνδυασμού του, στο Christe eleison, με τον επίσης Περουβιανό, μαθητή και ομότεχνό του, Dempsey Rivera (Ντέμσυ Ριβέρα). Έργο μελοδραματικής υφολογίας, η Λειτουργία (1820) δεν υποτιμά σε απαιτήσεις τη λοιπή διανομή. Η υψίφωνος Jessica Pratt (Τζέσσικα Πρατ) έλαμψε σ’ ένα ουράνιο Laudamus, καθώς  και στο τρίο Domine Deus, σε πλήρη αρμονία με την μεσόφωνο Victoria Yarovaya (Βικτόρια Γιαροβάγια) και τον βαθύφωνο  Mirco Palazzi (Μίρκο Παλάτσι), συντελεστή ενός μελωδικού Quoniam.  Τους σολίστ, τη χορωδία του Δημοτικού Θεάτρου της Μπολόνιας και την τοπική Φιλαρμονική «Τζοακίνο Ροσσίνι» οδήγησε με αμφιλεγόμενο βάρος αλλά αδιαφιλονίκητο κύρος ο urbi et orbi ήδη επαρκώς διακεκριμένος Donato Renzetti (Ντονάτο Ρεντσέτι) και στο δεύτερο μέρος, που απάρτιζαν -επίσης ανυπέρβλητες για το προβλέψιμο μέλλον- εκτελέσεις νεανικότατων έργων, όπως οι καντάτες «Ο θάνατος της Διδούς» (ατρόμητη και μεγαλοπρεπής Πραττ) και «Ο κλαυθμός της Αρμονίας επί τω θανάτω του Ορφέως», με τον Φλόρες και την ανδρική χορωδία σε μιαν απολαυστική αντιποίηση του ασθενούς φύλου.

Εξαιρετικής ποιότητας ερμηνευτικές επιδόσεις απολαύσαμε και στην ακουστική θαλπωρή του Τεάτρο Ροσσίνι από 2 ραγδαία ανερχόμενους λυρικούς καλλιτέχνες, την υψίφωνο Olga Peretyatko (Όλγκα Περετυάτκο, 19/08/15) και τον ναπολιτάνο βαρύτονο Nicola Alaimo (Νικόλα Αλάιμο, 21/08/15) επίσης σε απογευματινά ρεσιτάλ. Έχοντας μόλις κυκλοφορήσει το πρώτο της ρεσιτάλ Ροσσίνι για την SONY,  η δι επιγαμίας πολιτογραφημένη στο Πέζαρο Ρωσίδα επέλεξε να φωτίσει συναυλιακά τη δική της εθνική προέλευση μέσα από άριες και μελωδίες των Γκλίνκα, Ρίμσκυ – Κόρσακωφ και Ραχμάνινωφ, προτού ολοκληρώσει το επίσημο μέρος του προγράμματός της με μέρη από το «Ταξίδι στη Ρένς» και την «Σεμίραμι» του τιμώμενου Ροσσίνι. Ροσσίνι περιελάμβαναν και τα πολυάριθμα ανκόρ της καλλιτέχνιδας (Κουρέας της Σεβίλλης, Τούρκος στην Ιταλία), αλλά και το βαλς από την αγαπημένη όπερα «Ρωμαίος και Ιουλιέττα» του Γκουνώ, ενώ αναγνωρίσαμε και τη σαγηνευτική Villanelle του Dell’ Aqua.

Με αναφορές στη ναπολιτάνικη καταγωγή του εγκαινίασε το ρεσιτάλ του ο Αλάιμο, περνώντας από την έντεχνη (Μασκάνι, Τόστι) και τη λαϊκότροπη μελωδία (Ντέντσα, Γκασταλντόν) στην όπερα, από τον Ρικάρντο των «Πουριτανών» και τον Σεβέρο του «Πολιούτο» μέχρι τους κατά Βέρντι Ιάγο και Φάλσταφ, αλλά και μέρη από τους γαλλόφωνους «Γουλιέλμο Τέλλο» και «Δον Κιχώτη», προτού αποδείξει και το πιανιστικό του ταλέντο στα ανκόρ κλέβοντας τη δόξα του ακομπανιατέρ του Richard Barker (Ρίτσαρντ Μπάρκερ) και συνοδεύοντας εαυτόν σ’ ένα συγκινητικό Marecchiare.

Ballabili από τον «Γουλιέλμο Τέλλο» εγκαινίασαν και την ακροτελεύτια συναυλιακή εκδήλωση του Φεστιβάλ, που παραδοσιακά αναμεταδίδεται στην κεντρική Piazza del Popolo του Πέζαρο και  συνήθως περιλαμβάνει θρησκευτικό έργο του Ροσσίνι, αυτή τη φορά το οικείο μας Stabat Mater. Με ένα ισορροπημένο φωνητικό κουαρτέτο στη διάθεσή του (Yolanda Auyanet, Anna Goryachova, René Barbera, Nicola Ulivieri) και επικεφαλής των γνώριμών του χορωδιακών και ορχηστρικών συνόλων του Κομουνάλε της Μπολόνια, ο μαέστρος Michele Mariotti (Μικέλε Μαριόττι) προσπόρισε τη μεγαλύτερη δυνατή συνεκτικότητα και δύναμη σε αυτήν την ετερόκλητη αλλά ενδιαφέρουσα καταχώρηση της εργογραφίας ενός συνθέτη που δεν παύει να εκπλήσσει με την συνεχή ανακάλυψη του αισθητικού του ιδιώματος.

Ευτυχής πλάνη, Κλέφτρα κίσσα και Εφημερίδα σε ευρηματικές παραγωγές

         Παραμένει αίνιγμα γιατί «Η Ευτυχής Πλάνη» (L’ Inganno Felice, 1812), εκείνη από τις «φάρσες» που καθιέρωσε τον Ροσσίνι ως διάδοχο του Ντομένικο Τσιμαρόζα στο παρθενώπειον άστυ, παρέμεινε η λιγότερο δημοφιλής, αφού ακόμη και στο Φεστιβάλ Ροσσίνι αναβίωσε μόλις στα 1994. Για τον Εμίλιο Σάλα, διεισδυτικό σχολιαστή του συνοδευτικού προγράμματος της θρυλικής παραγωγής του Graham Vick που παρακολουθήσαμε (17/08) στο Τεάτρο Ροσσίνι, ο λόγος πρέπει να αναζητηθεί στην «ημισοβαρή» φόρμα που υιοθετεί στο έργο αυτό ο συνθέτης. Η σύζυγος του δούκα Μπερτράντο, κατηγορούμενη ως μοιχαλίδα, αδίκως και αναπολογήτως εγκαταλείπεται στα κύματα, σώζεται όμως από τον ανθρακωρύχο Ταραμπότο που της παρέχει φιλοξενία και συμπαράσταση. Χάρη στη δική του αρωγή, η αδικημένη αντιμετωπίζει μετά από 10ετία τον τυχαία διερχόμενο σύζυγο με την αναμενόμενη αποκάλυψη της συνωμοσίας του αυλικού Ορμόντο χάρη στον έμπιστο του τελευταίου Μπατόνε. Πάντα ευαίσθητος στην καταπίεση (ακόμη και των παιδιών που προσφυώς εμφανίζει να εργάζονται εξαθλιωμένα στο ορυχείο), ο Βικ συγκινεί με την ευθύβολη και λιτή σκηνική απεικόνιση του παραθαλάσσιου τοπίου της δράσης και την εύλογη υποκριτική διδασκαλία των συντελεστών. Ανάμεσά τους διακρίναμε ως Δούκα, στην παρθενική πρωταγωνιστική του εμφάνιση, τον τενόρο Βασίλη Καβάγια, ερμηνευτή κομψής  φωνητικής γραμμής και κρυστάλλινης άρθρωσης. Ως δούκισσα Ιζαμπέλα,  η επίσης νεαρή υψίφωνος Mariangela Sicilia τραγούδησε με υποκριτική ένταση στο όριο της φωνητικής πειθαρχίας, ενώ απολαυστικές και ιδιωματικές προσωπογραφίες φιλοτέχνησαν ο έμπειρος Carlo Lepore ως Ταραμπόττο και ο  Davide Luciano ως Μπατόνε. Απογοητευτικής ξηρότητας φωνητική κλάση κατέγραψε ο «κακός» του έργου Giulio Mastrototaro,  παρά την εμπειρία του στο ρεπερτόριο αυτό. Την τοπική Ορχήστρα «Τζ. Ροσσίνι» διηύθυνε επιμελώς ο νεαρός Ρώσος αρχιμουσικός Denis Vlasenko.

Οι πάντες σχεδόν γνωρίζουν και αγαπούν την εισαγωγή της, ελάχιστοι όμως έχουν το προνόμιο παρακολούθησης ολόκληρης της -επίσης opera semiseria- «Η Κλέφτρα Κίσσα» (La Gazza Ladra, 1817), της δίπρακτης υπερτρίωρης που ο Ροσσίνι συνέθεσε πάνω σε  πραγματική ιστορία, χωρίς, φευ, την ευτυχή κατάληξη του λυρικού έργου. Γιατί η υπηρέτρια που κατηγορήθηκε άδικα ότι έκλεψε ένα αργυρό κοχλιάριο από το σπίτι που εργαζόταν όχι μόνο καταδικάσθηκε σε θάνατο, όπως συμβαίνει με την ηρωίδα της όπερας Νινέττα, αλλά και  εκτελέσθηκε (!), προτού αποκαλυφθεί η υπαίτια της «κλοπής» κίσσα και εντοπισθεί το πολύτιμο στη φωλιά της. Στην όπερα τα γεγονότα λαμβάνουν τη χρονολογική σειρά που διασφαλίζει την αίσια έκβαση μιας «όπερας σωτηρίας», αλλά η απροθυμία του Ροσσίνι να συμβιβασθεί με το ζοφερό υπόστρωμα του λιμπρέτου καθίσταται προφανής τόσο με το -ante litteram φυσικά- μαλερικής ατμόσφαιρας πένθιμο εμβατήριο συνοδείας της νέας στο ικρίωμα, αλλά και με τη βεβιασμένη μουσική διεκπεραίωση της σύμβασης του lieto fine, για μια σειρά από πρόσωπα που έτσι λαμβάνουν άφεση για τη μικρόψυχη αυτουργία ή συνέργειά τους στην απεχθή δίωξη και την τερατωδώς δυσανανάλογη καταδίκη. Κάτω από τη βλοσυρή μπαγκέτα του έμπειρου Donato Renzetti παρακολουθήσαμε την παραγωγή του έτους 2007 που καθιέρωσε ως σκηνοθέτη τον χορογράφο Damiano Michieletto, σκηνογραφικά μινιμαλιστική και με τη χορεύτρια Sandhya Nagaraja στο βωβό αλλά εύγλωττο μέρος της κίσσας. Τη Νινέτα υποδύθηκε με φεμινιστικό σφρίγος και ατρόμητο τραγούδι η Γεωργιανή σοπράνο Nino Machaidze, πιστευτό θύμα των ορέξεων του τοπικού Δημάρχου Γκοντάρντο, η απόκρουση των οποίων οδηγεί χαιρέκακα στην εκ μέρους του υιοθέτηση των κατηγοριών. Παρά την ακατάλληλη για το ρόλο καλλονή φωτομοντέλου, ο Κροάτης Marko Mimica κυριάρχησε με τον εύηχο όγκο μιας επιβλητικής φωνής βαθυφώνου, κατάλληλης για περαιτέρω εμβάθυνση στο ιδίωμα του μπελκάντο και όχι μόνο. Το «βραβείο κοινού» απέσπασε δικαίως ο μόνος «επιζήσας» μονωδός εκ της διανομής του 2007 Alex Esposito με την σπαρακτική ενσάρκωση του μισθοφόρου πατέρα της ηρωίδας, επίσης διωκόμενου, ως λιποτάκτη. Ενδιαφέρουσα χαμηλή περιοχή σημειώσαμε για την Λουτσία της νεόφυτης κοντράλτο Teresa Iervolino, περισσότερο ανάμεικτες οι εντυπώσεις μας από τον τενόρο του έργου, τον προερχόμενο από τα «Οπεράλια» του Ντομίνγκο  René Barbera, πειστικό μάλλον φωνητικά παρά σκηνικά, και από τη Ρωσίδα μέτζο Lena Belkina στο ανδρόγυνο μέρος του φίλου της Νινέττας Πίππο, που προσαρμόσθηκε με καθυστέρηση στις απαιτήσεις τεσσιτούρας του ρόλου της.

Ενδιαφέρουσα και η αναβίωση της επί έτη απούσης δίπρακτης «Η Εφημερίδα» (La gazzetta, ossia Il matrimonio per concorso, 1816), σατυρική της δια του τύπου αναζήτησης γαμβρών, ερήμην των κορασίδων. Σε μια λιτή αλλά σφύζουσα από ενέργεια παραγωγή, δια χειρός του επίσης προερχομένου από τον χορό Marco Carniti, υπό τη στιβαρή μπαγκέτα  του Enrique Mazzola και με αποκατεστημένο το εν έτει 2004 ανακαλυφθέν κουιντέτο, «Η Εφημερίδα» μας χάρισε έναν πληθωρικό και δεινό στη ναπολιτάνικη διάλεκτο Nicola Alaimo ως ισχυρογνώμονα πατέρα  Ντον Πομπόνιο, τη θριαμβευτική επιστροφή μετά 10ετή απουσία του Ρώσου τενόρου Maxim Mironov και έναν εν παντί αεικίνητο Vito Priante στους ρόλους των εραστών, καθώς μιαν ακόμη αποκάλυψη στο πρόσωπο της Αρμένιας Hasmik Torosyan ως Λιζέττα, αλλά και εγνωσμένα μεγέθη όπως η Raffaella Lupinacci, ως αντίζηλος της τελευταίας Ντοραλίτσε, και μια πικάντικη Josè Maria Lo Monaco ως Μαντάμα Λα Ροζ. Και του χρόνου!

 

Αναδημοσίευση από την ΑΥΓΗ της Κυριακής 25.10 και 1.11.2015

About Κυριάκος Π. Λουκάκος

Ο Κυριάκος Λουκάκος είναι δικηγόρος - διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, ειδικός επιστήμων στον Κύκλο Ποιότητας Ζωής του «Συνηγόρου του Πολίτη» και διαπιστευμένος διαμεσολαβητής από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Υπήρξε συνεργάτης του Γ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στην παραγωγή και παρουσίαση εκπομπών όπερας (1994 – 2010), είναι ο κριτικός μουσικής της εφημερίδας ΑΥΓΗ, καθώς και τακτικό μέλος του Σωματείου «Υποτροφίες Μαρία Κάλλας», του Ωδείου Αθηνών, της «Κίνησης πολιτών για μιαν Ανοιχτή Κοινωνία» και της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών & Μουσικών Κριτικών, στην προεδρία του διοικητικού συμβουλίου της οποίας εκλέγεται από του έτους 2005.