• Email newsletter

  • Ανακοινώσεις

  • ΣΤΑΧΤΟΠΟΥΤΑ ΘΟΛΟΥ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ossia Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΟΥ ΡΟΣΣΙΝΙ (2)

    ΣΤΑΧΤΟΠΟΥΤΑ ΘΟΛΟΥ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ossia Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΟΥ ΡΟΣΣΙΝΙ (2)

    Γράφει ο Κυριάκος Π. Λουκάκος Στην πρεμιέρα της «Σταχτοπούτας» (25/10/13), η παρακολούθηση της οποίας από κριτικούς, παρεμπιπτόντως, σπανίως δικαιώνει το τελικό επίπεδο μιας παραγωγής της ΕΛΣ, η αμήχανη σιγή του κοινού, μετά το πρώτο ντουέτο των εραστών, υπήρξε χαρακτηριστική

  • Ετικέτες

  • Archives

    • 2017 (134)
    • 2016 (148)
    • 2015 (131)
    • 2014 (170)
    • 2013 (137)
    • 2012 (70)
    • 2011 (1)
    • 2009 (1)
  • Σύνδεσμοι

ΤΙΛΕΜΑΝ και ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ

Δεν υπάρχει σύγχρονος αρχιμουσικός με δράση στην Κεντρική Ευρώπη που να έχει ενσωματώσει με περισσότερη αναγνώριση τη συνέχεια στην παράδοση της μπαγκέτας από τον Christian Thielemann. Και σαφέστατα δεν υπάρχει όμοιός του που ο γερμανόφωνος χώρος να αντιλαμβάνεται εναργέστερα ως τον κληρονόμο της μεγάλης διαδοχής των ονομάτων που έγραψαν ιστορία ως μαέστροι του 20ου αιώνα. Η εξέλιξη αυτή ανέκυψε όχι αποκλειστικά από την ισχυρή προσωπικότητά του ως μουσικού, αλλά και μέσα από τολμηρές κινήσεις στρατηγικής που βοήθησαν στην καθιέρωσή του:  νεαρός «καπέλμάιστερ» ακόμη, ο Τίλεμαν είχε εγκαταλείψει θυελλωδώς τη θέση του στη Νυρεμβέργη αντιμαχόμενος μιαν «επαρχιώτικη» νοοτροπία και, μόλις πριν λίγους μήνες, συνδύασε την πολυτελή μετάβασή του από τη Φιλαρμονική του Μονάχου στην περιζήτητη Κρατική Ορχήστρα της Δρέσδης με κίνηση διαμαρτυρίας  κατά της αναθεώρησης των σχεδίων ανέγερσης νέων συναυλιακών χώρων στη βαυαρική πρωτεύουσα. Από την άλλη πλευρά έκλεισε το μάτι προσεκτικά αλλά έξυπνα στην αναβίωση ενός νέου συντηρητισμού στη Γερμανία, αναδεικνύοντας φερειπείν το μουσικό έργο συνθετών που δεν αντιστάθηκαν στο Γ’ Ράιχ, ενώ, με τα ίδια εύσημα και μετά τις διακηρύξεις του για τη λατρεία του στην «τάφρο» του Φέστσπιλχάουζ στο Μπάυρώιτ, αποτέλεσε το τέλειο άλλοθι και στήριγμα της νέας ηγεσίας του ιστορικού Φεστιβάλ για τις ριζικές μεταβολές που έχουν εν τω μεταξύ δρομολογηθεί.

Όποιος γερμανόλαλος παρακολούθησε προ ολίγων εβδομάδων, από το 1οπρόγραμμα της Αυστριακής Ραδιοφωνίας και σε απευθείας σύνδεση, τις 4 βραδιές της βαγκνερικής «Τετραλογίας» υπό την διεύθυνση του Τίλεμαν εντυπωσιάστηκε λιγότερο από τις επιδόσεις της –αποθεούμενης- φωνητικής διανομής και περισσότερο από το όργιο υπερθετικών που επιφύλαξε στον Τίλεμαν ο ραδιοφωνικός παρουσιαστής, επικαλούμενος αντίστοιχους διθυράμβους των στηλών κριτικής του βιεννέζικου ημερήσιου τύπου. Αυτά ως προοίμιο επίγνωσής μας για το ιστορικό προνόμιο της παρακολούθησης στην Αθήνα της Κρίσης (αίθ, «Χρ. Λαμπράκης ΜΜΑ, 30/04/2012) μιας μονογραφικής συναυλίας με έργα Robert Schumann από τον συνδυασμό Τίλεμαν και Φιλαρμονικής. Και ήταν όντως ένας Σούμαν αμφιλεγόμενος αλλά πολυτελής, χωρίς τα παραδοσιακά πλέγματα σε σχέση με την ποιότητα της επίδοσής του στην ενορχήστρωση.

Christian Thielemann

Όπως ήλθαν τα πράγματα, το α’ μέρος της εκδήλωσης υπήρξε πειστικότερο του β’. Μετά από την εναρκτήρια «Εισαγωγή, σκέρτσο και φινάλε», ακολούθησε μια βαρυσήμαντη ανάγνωση της 1ης συμφωνίας («της Άνοιξης»).Η φωτοσκίαση λεπτομερειών από τα έγχορδα και τα ξύλινα πνευστά υπήρξε ενδεικτική του δρόμου οικοδόμησης εμπιστοσύνης που έχει διανυθεί από τον Μαέστρο και αυτή την μοναδική «Δημοκρατία των Μοναρχών». Γιατί το γνωρίζουμε ότι οι Wiener επιφυλάσσουν σε ελάχιστους τον ιδιαίτερο ήχο τους, αλλά και την αγωγική και δυναμική ευπλασία που προϋποθέτουν οι σημαντικές ερμηνείες. Μια «Άνοιξη», λοιπόν, ιδιοσυγκρασιακή, αλλά και πιστά ενταγμένη στη μεγάλη  παράδοση, με μιαν ορχήστρα σε συνεχή ατομική και ομαδική εγρήγορση, έτοιμη πάντα να υπερασπισθεί τον δομικό άξονα της φόρμας, όπως τον αντιλαμβάνεται ο Τίλεμαν. Πώς; Χωρίς ελαφρύνσεις με αυθεντικιστικά προσχήματα, αλλά με επιδίωξη μιας συμφωνικής ρητορικής στα βαριά βήματα προκατόχων του που οι ερμηνείες τους έχουν σχεδόν επανακαθορίσει τα έργα για πολλούς εραστές τους. Ήταν ένας Σούμαν μεταβαγκνερικός και πανθεϊστικός, με τη φυσιολατρία του παρατίτλου σε οργιώδη λυρική έξαψη, κατάφορτη από έναν μεταγενέστερο ρομαντισμό, που δικαίωσε το ειδυλλιακό β’ μέρος, αξιοποίησε τον στερεοφωνικό χωρισμό των εγχόρδων στο γ’ και οικονόμησε τις εσωτερικές αγωγικές μεταβολές στο φινάλε.

Η φαντασία για βιολί και ορχήστρα, που εγκαινίασε το β’ μέρος (σολίστ ο εξάρχων Rainer Küchl) μας άφησε αμήχανους τόσο σε σχέση με το έργο όσο και με την υπεράσπισή του. Εξάλλου οι  ιδιορρυθμίες του Τίλεμαν δεν απέδωσαν θετικά στην 4η Συμφωνία, αφού αναίρεσαν τη φυσικότητα ανάπτυξης της συμφωνικής πλοκής, επιβαρύνοντάς την με αναιτιολόγητη έμφαση και επιτήδευση που εστίαζαν συνεχώς την προσοχή στις ίδιες αντί της μουσικής. Ανήκουμε σε εκείνους που αποδέχονται τον ιδιοφυώς αιρετικό χαρακτήρα μιας ερμηνείας και απολαύσαμε στιγμές, όπως η εντυπωσιακή συγκέντρωση έντασης για τη μετάβαση στο δ’ μέρος. Ούτε όμως η επιστράτευση της βασιλίδας των ορχηστρών δεν αρκεί για να δικαιώσει τον ερμηνευτικό ναρκισσισμό έναντι της υπηρέτησης του δημιουργού και του έργου του…

About Κυριάκος Π. Λουκάκος

Ο Κυριάκος Λουκάκος είναι δικηγόρος - διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, ειδικός επιστήμων στον Κύκλο Ποιότητας Ζωής του «Συνηγόρου του Πολίτη» και διαπιστευμένος διαμεσολαβητής από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Υπήρξε συνεργάτης του Γ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στην παραγωγή και παρουσίαση εκπομπών όπερας (1994 – 2010), είναι ο κριτικός μουσικής της εφημερίδας ΑΥΓΗ, καθώς και τακτικό μέλος του Σωματείου «Υποτροφίες Μαρία Κάλλας», του Ωδείου Αθηνών, της «Κίνησης πολιτών για μιαν Ανοιχτή Κοινωνία» και της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών & Μουσικών Κριτικών, στην προεδρία του διοικητικού συμβουλίου της οποίας εκλέγεται από του έτους 2005.