• Email newsletter

  • Ανακοινώσεις

  • 京劇 ἢ (νεότερη γραφή) 京剧:
    ἡ κακῶς λεγόμενη Ὄπερα τοῦ Πεκίνου ἤ…μιὰ πανδαισία τοῦ «διαφορετικοῦ».

  • Ετικέτες

  • Archives

    • 2017 (138)
    • 2016 (148)
    • 2015 (131)
    • 2014 (170)
    • 2013 (137)
    • 2012 (70)
    • 2011 (1)
    • 2009 (1)
  • Σύνδεσμοι

«ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ» ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΑ

του Κυριάκου Π. Λουκάκου

 

%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%85%cf%84%ce%b9%ce%bd%ce%bf%cf%831Ανατρέχοντας στην ηλεκτρονική ενημέρωση της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών πριν από τις τακτικές συναυλίες της τής Παρασκευής, δεν μάς διέφυγε ο παράτιτλος της εκδήλωσης της 18ης Φεβρουαρίου 2017. «Μουσική με ταμπεραμέντο», προφανώς ως επεξηγηματική διεύρυνση του κεντρικού τίτλου «Μυθιστόρημα». Αναφορά που υποδηλώνει πρόγραμμα οριοθετημένο από έργα λογοτεχνικής προέλευσης, εν προκειμένω Ελληνικής και Ρωσικής. Ενώ όμως η «ιδιοσυγκρασία», ελληνική απόδοση της λέξης temperament, περιγράφει -στην κοινή αντίληψη- ένα εύρος ψυχικών καταστάσεων, ώστε να συνοψίζει περιεκτικά π.χ. τις «4 ιδιοσυγκρασίες» τής 2ης συμφωνίας του Καρλ Νίλζεν, η λεκτική ελληνοποίηση «ταμπεραμέντο» περιορίζεται σημασιολογικά  σε συγκεκριμένη κατάσταση διέγερσης του θυμικού, έντονη και παθιασμένη. Σε ποιότητες δηλαδή υψηλής δραματοποίησης που τόσο καταλυτικά μάς είχαν λείψει από τις 2 παρουσιάσεις της όπερας «Η Φόνισσα» (2014) τού διακεκριμένου συνθέτη και εν τω μεταξύ νέου καλλιτεχνικού διευθυντού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργου Κουμεντάκη (*1959).

Εν όψει των ανωτέρω, λοιπόν, υποδεχθήκαμε με ικανοποίηση, ως πρώτο έργο της βραδιάς,  την  παγκόσμια πρεμιέρα της συμφωνικής σουίτας από την Όπερα, που ο Έλληνας μουσουργός φέρεται ότι διαμόρφωσε μετά από προτροπή του ομολόγου του τής ΚΟΑ Στέφανου Τσιαλή, έστω και αν το γεγονός καθεαυτό δεν αποτελεί «μία μεγάλη έκπληξη για το φιλόμουσο κοινό», αλλά μια μάλλον αναμενόμενη εξέλιξη. Σκοπός του εγχειρήματος, σύμφωνα με το πρόγραμμα της συναυλίας, είναι «μία «περίληψη» του βασικού θεματικού υλικού της όπερας, όπου τα μουσικά όργανα αντικαθιστούν τα φωνητικά μέρη, φέροντας τα χαρακτηριστικά της προσωπικής μουσικής γλώσσας του συνθέτη που διατηρεί μία λεπτή γραμμή ισορροπίας μεταξύ δύο μεγάλων παραδόσεων: της ευρωπαϊκής παράδοσης και της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής». Και όντως, χωρίς τον πήχυ από τις θηριώδεις δραματουργικές απαιτήσεις που εγείρει ο ένας και μόνος Παπαδιαμάντης και το τόσο ιδιαίτερο κείμενο του «κοινωνικού μυθιστορήματός» του, μια σουίτα  μπορεί να αναδείξει ποιότητες, μουσικές και ατμοσφαιρικές, οι οποίες, να δικαιώνουν τον nucleus της έμπνευσης, χωρίς να τον υπερφορτώνουν με βάρη που, εκ του σκηνικού αποτελέσματος, προέκυψε  ότι δεν μπόρεσε να σηκώσει.

%ce%b3%ce%b9%cf%8e%cf%81%ce%b3%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%ac%ce%ba%ce%b7%cf%82Η σουίτα από την άλλη πλευρά, λειτουργώντας ως συμφωνικό ποίημα, είναι -δυνάμει- μια άλλη υπόθεση, όπου τα σημαινόμενα επιτείνονται από την ποιότητα της ενορχήστρωσης, από την περισσότερο ελεύθερη ανάκληση της πλοκής και την τυχαία  ανασύνθεση των επεισοδίων της, από τη σαφέστερη ανάδειξη ιδεών και της ανάπτυξής τους. Ιδεών ενδεχομένως πιο βιώσιμων στον κόσμο της «απόλυτης» μουσικής, μέσα και από τον εξαγνισμό μιας καθαρτήριας brevitas. Σε παρόμοιο πλαίσιο, λοιπόν, και, επιπροσθέτως, με πλοηγό από το πόντιουμ έναν μαιτρ της λυρικής αφήγησης, όπως ο αρχιμουσικός Λουκάς Καρυτινός, οι πιθανότητες ευστοχίας ενός τέτοιου εγχειρήματος πολλαπλασιάζονται. Όπως και εγένετο εν προκειμένω, αφού η μουσική ακολουθία παρουσίασε σαφώς πιο συναρπαστικές καμπές, έστω και αν εν τέλει δεν ανέτρεψε ολοκληρωτικά την αρχική  εντύπωσή μας για ερωτοτροπία της σύνθεσης με μια μορφή «new age» μουσικής, ευχάριστης μεν αλλά εν πολλοίς ανώδυνης.

leos-janacekΕνδιάμεσο σταθμό, πριν από το διάλειμμα  αυτής της προγραμματικά τολμηρής για τα αθηναϊκά δεδομένα συναυλίας, αποτέλεσε το τετραμερές κονσέρτο του Λετονού συνθέτη Peteris Vasks (*1946) για το αγγλικό κόρνο (α’ παρουσίαση: 1990), μουσικό όργανο παρεμπιπτόντως συγγενικό προς το περισσότερο οικείο στους πολλούς όμποε. Το σολιστικό μέρος  αυτού του δεξιοτεχνικά και εκφραστικά απαιτητικού έργου επωμίσθηκε με ενθουσιασμό η εκ των τάξεων της Ορχήστρας Χριστίνα Παντελίδου. Με  ρομαντικό απόηχο στην  «Ελεγεία Ι», το κονσέρτο ανατρέχει ρητά στη δημώδη μούσα για τη β’ κίνηση που επιγράφεται «Παραδοσιακή μουσική», ενώ επιστρέφει -επιτυγχάνοντας αξιόλογη επίταση του μουσικού ειρμού- σε μιαν ακόμη «Ελεγεία ΙΙ»,  προτού εκβάλει σε λυτρωτικό δεξιοτεχνικό φινάλε. Μια σύνθεση αδρή και ευφυής, υψηλής περιεκτικότητας σε μουσική ουσία, ώστε να μην εκπλήσσει η απήχηση της στις αίθουσες και στον δίσκο. Ιδίως εν όψει περιρρέουσας  πραγματικότητας που καθίσταται ολοένα και πιο φτωχή στο πεδίο της «σοβαρής» μουσικής, ιδίως στο πλαίσιο της μεγάλης φόρμας.

peteris-vasksΗ συναυλία ολοκληρώθηκε με μιαν ακόμη προγραμματική σελίδα, τη ραψωδία «Τάρας Μπούλμπα», που ο Ρωσόφιλος Τσέχος Leoš Janáček (1854-1928) ολοκλήρωσε στο κατώφλι των 61ων γενεθλίων του, ανατρέχοντας σε μια βίαιη και αιματηρή ιστορία Κοζάκων, όπως την ανέδειξε η επική πρόζα του Νικολάι Γκόγκολ. Αν και χρειάσθηκε να περιμένει ως τα 70 του, ο συνθέτης γεύτηκε την επιτυχία της, έστω και έχοντας αιδημόνως εγκαταλείψει τη σειομένη από ιαχές επιδοκιμασίας αίθουσα. Ο Καρυτινός οργάνωσε μια στιβαρή και γεμάτη χρώματα ερμηνεία, εκτελεστικά γενναιόδωρη και προσηκόντως λαμπερή, δυναμική αλλά και με μεστές λυρικές εξάρσεις, μεριμνώντας για τη δομή, χωρίς να περιφρονεί την εφήμερη γοητεία της λεπτομέρειας. Μια από τις συνολικά πλέον «θρεπτικές» εκδηλώσεις της καλλιτεχνικής περιόδου!

 

Αναδημοσίευση από ΑΥΓΗ της Κυριακής 30.04.2017

About Κυριάκος Π. Λουκάκος

Ο Κυριάκος Λουκάκος είναι δικηγόρος - διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, ειδικός επιστήμων στον Κύκλο Ποιότητας Ζωής του «Συνηγόρου του Πολίτη» και διαπιστευμένος διαμεσολαβητής από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Υπήρξε συνεργάτης του Γ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στην παραγωγή και παρουσίαση εκπομπών όπερας (1994 – 2010), είναι ο κριτικός μουσικής της εφημερίδας ΑΥΓΗ, καθώς και τακτικό μέλος του Σωματείου «Υποτροφίες Μαρία Κάλλας», του Ωδείου Αθηνών, της «Κίνησης πολιτών για μιαν Ανοιχτή Κοινωνία» και της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών & Μουσικών Κριτικών, στην προεδρία του διοικητικού συμβουλίου της οποίας εκλέγεται από του έτους 2005.