• Email newsletter

  • Ανακοινώσεις

  • Παύλου Καρρέρ (1829-1896): «Fior di Maria»

  • Ετικέτες

  • Archives

    • 2018 (43)
    • 2017 (147)
    • 2016 (148)
    • 2015 (131)
    • 2014 (170)
    • 2013 (137)
    • 2012 (70)
    • 2011 (1)
    • 2009 (1)
  • Σύνδεσμοι

ΜΠΕΤΟΒΕΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΑ : Ο ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

                                                                                    Γράφει ο Κυριάκος Π. Λουκάκος

 

Η στήλη έχει αποδώσει εμβληματικό χαρακτήρα στη διαδρομή του πλήρους κύκλου συμφωνιών του Μπετόβεν από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τον καλλιτεχνικό διευθυντή της Βασίλη Χριστόπουλο, ήδη εξ αρχής της παρουσίασής του. Και τούτο διότι η διαδικασία συστηματικής αναβίωσης του corpus των 9 αυτών αριστουργημάτων προσλαμβάνει συμβολική σημασία, αφού αντανακλά, κατά τεκμήριον, τη σφαιρική θεώρηση του αρχιμουσικού για τα έργα, η οποία, για πρώτη φορά στα χρόνια που εμείς παρακολουθούμε την ΚΟΑ, τίθεται, με παρόμοιο τρόπο, στην κρίση του κοινού της. Το σοβαρό οργανωτικό πλαίσιο επέτρεψε και τη συνεργασία με τη Γερμανική Πρεσβεία στην Αθήνα, ενώ οφείλει να αποτελέσει και προάγγελο άλλων παρόμοιων εγχειρημάτων για την συμφωνική δημιουργία του Σούμπερτ, του Σούμαν και του Μπραμς, ώστε, κάποτε -με όρους ορατού μέλλοντος-, να απολαύσουμε κύκλους Μάλερ και Μπρούκνερ.

Η συναυλία της 21ης Μαρτίου, η προτελευταία της σειράς, παρά την ελάχιστα γενναιόδωρη χρονική της διάρκεια, αποτέλεσε μιαν από τις αντιπροσωπευτικότερες του Κύκλου, αφού συνδύασε μιαν άρτιας (την 8η) και μια περιττής αρίθμησης (την 5η) συμφωνίες, θέτοντας στην κρίση μας την ίδια την ισχύ γενικεύσεων που συνδέουν με αυτή τη διάκριση ορισμένα χαρακτηριστικά των έργων. Συντηρούμε ακόμη στη μνήμη μας την πρώτη επαφή με τον συγκεκριμένο συνδυασμό μέσα από ένα οικονομικής τιμής δίσκο βινυλίου της αείποτε ευρείας διάδοσης ετικέτας Musidisc. Ως εκτελεστές αναγράφονταν η  «Ορχήστρα της Ενώσεως Συναυλιών της Βιέννης» υπό τον αγνώστων λοιπών στοιχείων και βιογραφικών συντεταγμένων Karl Ritter. Παρεμπιπτόντως, αν και η συγκεκριμένη εταιρεία δεν φημίζεται για ψευδεπίγραφες κυκλοφορίες, το όνομα του αρχιμουσικού δεν απαντά ούτε στο εκτενές έργο του John Holmes «Conductors on Record» ούτε στις 2 εκδόσεις του ομοίως πολύτιμου βιβλίου «Μεγάλοι Μαέστροι» του καθηγητού  Αλεξίου Γ.Κ. Σαββίδη. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η συνύπαρξη στον ίδιο δίσκο 33 στροφών των 2 αυτών συμφωνιών συνδεόταν, αφεύκτως λόγω των περιορισμών του αναλογικού μέσου, είτε με εξαιρετικά γοργά τέμπι είτε – το συνηθέστερο- με εκπτώσεις στις προβλεπόμενες επαναλήψεις, μέριμνες που –ευτυχώς- δεν αφορούν τη σειρά συναυλιών της ΚΟΑ.

Την εκδήλωση στην αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών εγκαινίασε η συμφωνία σε φα μείζονα, έργον 93, σε μιαν ανάγνωση του εναρκτήριου allegro vivace e con brio δραματική και πομπώδη, επαναπροσδιορίζοντας την αντίληψη για την συμφωνία αυτή ως «Σταχτοπούτας» μεταξύ της διονυσιακής 7ης και της αταξινόμητης 9ης. Τον ενθουσιασμό μας μετρίασε, ωστόσο, η χωρίς χιούμορ μετρική αντιμετώπιση του β’ μέρους, που εκτυλίχθηκε στον αντίποδα του παιγνιώδους χαρακτήρα που επιτάσσει η αγωγική ένδειξη. Η άχαρις μετρικότητα έπληξε και την αναχρονιστική επιταγή του γ’ μέρους, που, ως tempo di minuetto, βοά για χάρη αυλικών καιρών, ενώ ισοπέδωσε την εσωτερική διαφοροποίηση προς το κεντρικό τρίο. Περισσότερο φωτοσκιασμένο, με οιονεί μιλιταριστική χρήση των χάλκινων και ενδιαφέροντα διάλογο των στερεοσκοπικά τοποθετημένων εγχόρδων, αναδείχθηκε το καταληκτικό allegro vivace.

Ένα είναι το βέβαιον: Η ερμηνεία της 5ης συμφωνίας, που ακολούθησε μετά το διάλειμμα, δεν προοριζόταν για όσους εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την  συμφωνία σε ντο ελάσσονα, έργον 67, ως «συμφωνία του πεπρωμένου» ή την ανακαλούν ως μουσικό πλαίσιο της μελοδραματικής ερωτικής ιστορίας των νεαρότατων καλλονών Ρόμυ Σνάιντερ και Αλαίν Ντελόν στην κινηματογραφική «Χριστίνα». Ωστόσο, η  επιβεβλημένη αναίρεση παραμορφωτικών σολοικισμών δεν επιτάσσει άνευ ετέρου παρόμοια έλλειψη δυναμισμού στο πασίγνωστο α’ μέρος (allegro conbrio!), που δεν δικαιώθηκε από αυτή την πολιτισμένη, αλλά άνευρη διεκπεραίωση. Αντίθετα ο Χριστόπουλος χειρίσθηκε εξαιρετικά το ακανθώδες andante con moto, εφαρμόζοντας χωρίς ακκισμούς την αγωγική υπόδειξη του Μπετόβεν. Έλλειψη ατμόσφαιρας ταλάνισε το ιδιότυπο γ’ μέρος και την αινιγματική μετάβαση στο διθυραμβικό δ’ (με τήρηση της επανάληψης), που επίσης δεν ανέπτυξε τη λυτρωτική του εκτόνωση. Αυτή τη λύτρωση, όμως, έστω και ως ουτοπία, ευαγγελίσθηκε και διακήρυξε εδώ ο Μπετόβεν…

About Κυριάκος Π. Λουκάκος

Ο Κυριάκος Λουκάκος είναι δικηγόρος - διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, ειδικός επιστήμων στον Κύκλο Ποιότητας Ζωής του «Συνηγόρου του Πολίτη» και διαπιστευμένος διαμεσολαβητής από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Υπήρξε συνεργάτης του Γ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στην παραγωγή και παρουσίαση εκπομπών όπερας (1994 – 2010), είναι ο κριτικός μουσικής της εφημερίδας ΑΥΓΗ, καθώς και τακτικό μέλος του Σωματείου «Υποτροφίες Μαρία Κάλλας», του Ωδείου Αθηνών, της «Κίνησης πολιτών για μιαν Ανοιχτή Κοινωνία» και της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών & Μουσικών Κριτικών, στην προεδρία του διοικητικού συμβουλίου της οποίας εκλέγεται από του έτους 2005.