• Email newsletter

  • Ανακοινώσεις

  • Αἰσιόδοξο πλήν ἑλληνικότατο «ἀντίο» στὸ 2016 ἀπὸ τὸ Μέγαρο!
    Βραδυὰ ὄπερας / ἀφιέρωμα στὸ Βέρντι: Κοστέα, Πλατανιᾶς καὶ ΚΟΑ ὑπὸ τὸ Μίλτο Λογιάδη.

  • Ετικέτες

  • Archives

    • 2017 (86)
    • 2016 (148)
    • 2015 (131)
    • 2014 (170)
    • 2013 (137)
    • 2012 (70)
    • 2011 (1)
    • 2009 (1)
  • Σύνδεσμοι

ΜΑΛΕΡ ΕΠΙ 2 – ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΣ

του Κυριάκου Π. Λουκάκου

 

strauss-capelle-todayΤο κενό γεγονότων στο κεφάλαιο «Μεγάλες Ορχήστρες» του Μεγάρου Μουσικής, αλλά και η προγραμματική τόλμη της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, με την παρουσίαση απαιτητικών έργων σε απόσταση χρονικής αναπνοής από προηγούμενη διεθνούς φήμης σχηματισμού, αιτιολογούν συνεκτικά το σημερινό αναδρομικό μας αφήγημα. Γιατί σε διάστημα μόλις 2 μηνών, μεταξύ 26/10 και 9/12/2016, η ίδια αίθουσα «Χρήστος Δ. Λαμπράκης» φιλοξένησε δις το συμφωνικό κύκνειο άσμα του Γκούσταβ Μάλερ, το Αντάτζο από την μηδέποτε ολοκληρωθείσα 10η συμφωνία του.

Την πρώτη των εκδηλώσεων εγκαινίασε η Βασιλική Ορχήστρα Κονσέρτγκεμπάου του Άμστερνταμ υπό την μουσική διεύθυνση του Ντανιέλε Γκάττι με το πρελούδιο στην α’ πράξη της όπερας του Ρίχαρντ Βάγκνερ «Οι αρχιτραγουδιστές της Νυρεμβέργης», αξιοποιώντας επιπροσθέτως νέους Έλληνες μουσικούς από την «MOYSA – Συμφωνική Ορχήστρα Νέων του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης». Ήταν μια διαδρομή θερμή, διόλου εμφατική για ένα έργο που εξακολουθεί να βοά για την αποδέσμευσή του από τη ναζιστική αντιποίηση. Η ανθρώπινη ιστορία του Χανς Ζαξ, ως ενός παρ’ ολίγον βασιλιά Μάρκε  στην αστική ατμόσφαιρα των φιλότεχνων πολιτών μιας μεσαιωνικής Νυρεμβέργης, αντικατοπτρίσθηκε στα πλούσια και εύηχα έγχορδα τής όχι μόνον κατ’ όνομα «Βασιλικής» Ορχήστρας. Με την εμπειρία του Μπάυρώιτ στις αποσκευές του, ο Γκάττι διαχειρίσθηκε την εισαγωγή ως συμφωνικό ποίημα, κοντοστάθηκε με τρυφερότητα σε θεματικούς σταθμούς της πλοκής και μεγέθυνε τόσο τον λυρισμό των ερωτικών στιγμών στα έγχορδα όσο και το παιγνιώδες στοιχείο στα ξύλινα.

stefanos-tsialis-and-a-s-oΟ χρυσός ποταμός των ολλανδικών εγχόρδων ξεπήδησε μαζί με τον ανατέλλοντα ήλιο πάνω από τον Ρήνο για την βαγκνερική συμφωνική ακολουθία σπαραγμάτων από το «Λυκόφως των Θεών» που ολοκλήρωσε το πρώτο μέρος μιας βραδιάς προγραμματικά και εκτελεστικά τολμηρής και αξιομνημόνευτης.  Παρακολουθήσαμε το άλμα του ώριμου Ζήγκφριντ, από την «γαμήλια» νύχτα του με την εξανθρωπισμένη Βρουγχίλδη, στον προδοτικό θάνατο και τη -σφραγισμένη από την πανίσχυρη επιστροφή τού λάιτμοτίφ της κατάρας- νεκρική πομπή του. Μια επίδειξη πειθαρχημένης ισχύος  από όλες τις ομάδες της Ορχήστρας, που διακρίθηκε για τον ευγενή ήχο της υπό την χαλαρά κυρίαρχη και εξόχως αφηγηματική διεύθυνση του Μιλανέζου. Μετά το αξιοπρεπώς σπαρακτικό «Πένθιμο Εμβατήριο», αυτή η αγνώστου πατρότητος φαντασία ολοκληρώθηκε με συναυλιακή επωδό που δεν περιελάμβανε την καταληκτική ελπίδα «Αναγέννησης του κόσμου από την αγάπη».

Η επιλογή αυτή γεφύρωσε ευχερέστερα τη μετάβαση στο Αντάτζο της 10ης Συμφωνίας του Μάλερ αμέσως μετά το διάλειμμα, μια ακόμη μυσταγωγική εμπειρία, αφού η ακρόαση της συγκεκριμένης μουσικής από την ορχήστρα ενός Μένγκελμπεργκ και ενός Χάιτινκ αποτελεί δυσχερώς πιστευτό προνόμιο για Έλληνα, ακόμη και μουσικά μη υποσιτιζόμενο. Ένας Γκάττι χρυσής ωριμότητας οδήγησε στωικά το συλλογικό του στραντιβάριους από το πλέον τριχοειδές πιανίσιμο των εγχόρδων έως το πλέον έντονο φορτίσιμο των χάλκινων σε μιαν υπερβατικής ευγένειας  διαδικασία εκτόνωσης.

gustav_mahler_-1907Η τοποθέτηση των «3 Κομματιών για ορχήστρα», έργο 6 του Άλμπαν Μπεργκ στο τέλος μιας συναυλίας θα ήταν αδιανόητη σε κάθε άλλη περίπτωση, και μάλιστα στην Αθήνα. Όχι όμως όταν αυτές οι φιλόδοξα πυκνές συνθέσεις τυγχάνουν παρόμοιας καλειδοσκοπικής κάλυψης με αυτήν που επέτυχε η αποκαλυπτική συνηγορία του Γκάττι και των μουσικών του. Ένα εξαίσια οργανωμένο χάος, κατάφορτο από επίκαιρη μουσική αγωνίας των καιρών, του συνθέτη και των δικών μας, σχεδόν εξελικτικά επιγονική εκείνης του ύστερου Μάλερ που είχε προηγηθεί. Του συνθέτη, στον οποίον εξάλλου επανειλημμένως «θύει» ο Μπεργκ, ου μην και με το δικό του καταληκτικό «σφυροκόπημα».

Δυο μήνες αργότερα η μαλερική αντιπαράσταση της ΚΟΑ με την RCO δεν επεφύλασσε την ευχάριστη έκπληξη στην οποία ελπίζαμε. Η καταληκτική της συναυλίας  επάνοδος σε αυτό το αποχαιρετιστήριο στη ζωή αντάτζιο κατέληξε σε οδυνηρή έκθεση των ορίων της Κρατικής, αφού η επίδοσή της υπήρξε θορυβώδης, ρηχή και τραχιά, χωρίς την εξαίσια οργανική εναρμόνιση και δομική εποπτεία που η σύνθεση είχε απολαύσει  από τους ξένους μας.

daniele-gatti-zaal-credits-marcoborggreveΟι λόγοι, ωστόσο,  που δικαίωσαν την παρακολούθηση και αυτής της συναυλίας, υπό τη μουσική διεύθυνση του Στέφανου Τσιαλή, ήσαν επίσης υπαρκτοί, έστω και αν εξαντλήθηκαν στο πρώτο μέρος της. Στεκόμαστε ιδιαιτέρως για σήμερα στην «α’ ελληνική εκτέλεση» του αξιαγάπητου βαλς «Εορταστικοί χαιρετισμοί», που ο Βιεννέζος Θεμιστοκλής Μεταξάς (1816 -1880),  Ελληνικής καταγωγής μεγαλοεπιχειρηματίας και τραπεζίτης στη πόλη του φίλου του Γιόχαν Στράους ΙΙ, είχε συνθέσει για την περίφημη Strauss Capelle (18/08/1863), ένα βαλς διόλου υποτιμητικό του πλαισίου για το οποίο προορίσθηκε και πάντως άξιο, στην ταπεινή μας εκτίμηση, να κοσμεί οποιαδήποτε συλλογή από το πλούσιο απόθεμα ενός από τους πιο εμβληματικούς και παγκόσμια αγαπητούς χορούς της ιστορίας. Εξαιρετική η φινέτσα της ενορχήστρωσης αυτού του introuvable από τον Γιάννη Σαμπροβαλάκη και αντίστοιχα λεπταίσθητη και αριστοκρατική η ανάγνωση από τους Έλληνες συντελεστές! Πολλή ελληνική μουσική ποιότητας τελεί, λοιπόν, ακόμη εν αναμονή της  ανακάλυψής της…

 

Αναδημοσίευση από την ΑΥΓΗ της Κυριακής 12.03.2017

About Κυριάκος Π. Λουκάκος

Ο Κυριάκος Λουκάκος είναι δικηγόρος - διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, ειδικός επιστήμων στον Κύκλο Ποιότητας Ζωής του «Συνήγορου του Πολίτη», κριτικός μουσικής και εξωτερικός συνεργάτης του Γ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, κριτικός μουσικής της εφημερίδας ΑΥΓΗ και έχει εκλεγεί το 2005, 2009 και 2012 Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών.